واژه «فتوشاپ (Photoshop)» سالهاست که در زبان انگلیسی به یک «فعل» تبدیل شده و حتی فرهنگ لغت مریام-وبستر نیز جایگاه آن را در زبان عامیانه تثبیت کرده است. اما روزگاری وجود داشت که چیزی به نام «فتوشاپ کردن» معنا نداشت؛ نه تغییر چهرهای در کار بود، نه ساخت میم (Meme) و قطعاً نه هوش مصنوعی مولدی که این کارها را برای ما انجام دهد (یا سر آن بحث و جدل راه بیفتد). دلیلش ساده است: فتوشاپ هنوز وجود نداشت! شاید تعجبکنید اما شرکت ادوبی (Adobe) فتوشاپ را خلق نکرده است. اما چه کسی برنامه پرکاربرد فتوشاپ را ساخته است؟ برای آشنایی با تاریخچه فتوشاپ با اِروتِک همراه باشید.
در حقیقت فتوشاپ را یک دانشجوی دهه ۱۹۸۰ به نام توماس نول (Thomas Knoll) با کمک برادرش جان تولید کرده است. اگر تا به حال فکر میکردید ادوبی خالق فتوشاپ است، کاملاً قابل درک است؛ چراکه این غول نرمافزاری چندملیتی اکنون با بسیاری از ابزارهای خلاقانه مرجع در چندین صنعت شناخته میشود. اما قبل از اینکه ادوبی شروع به فروش اشتراکهای گرانقیمت و برنامههای فضای ابری کند، یک مجموعه کوچکتر به نام «ادوبی سیستمز» (Adobe Systems) بود. در آن سالهای شکلگیری، ادوبی در حال پایهریزی تبدیل شدن به سلطهگر دنیای نرمافزارهای خلاقانه بود و ملاقات با برادران نول، نقطهای حیاتی در این مسیر رقم زد.
دانشجوی دکتری که به جای نوشتن مقاله، برنامهنویسی را انتخاب کرد!
در اواخر دهه ۱۹۸۰، کامپیوترهای شخصی در حال رایج شدن بودند و مسیر را برای ویرایش دیجیتال عکس هموار میکردند. اسکنرهای دیجیتال از نظر فنی از سال ۱۹۵۷ وجود داشتند، اما کاربران تقریباً هیچ راهی برای تغییر یا اصلاح تصاویر اسکنشده نداشتند. با این حال، جرقه اولیه فتوشاپ از تلاش برای بهبود اسکنرها زده نشد، بلکه نتیجه تلاشی برای بهبود نسلهای اولیه رباتیک بود!
توماس نول در آن زمان دانشجوی دکتری در دانشگاه میشیگان بود. او در ابتدا الگوریتمی نوشت که میتوانست لبههای یک شیء را درون یک تصویر تشخیص دهد؛ هدف او این بود که به بازوهای رباتیک در یافتن و دستهبندی اشیاء کمک کند. این الگوریتم—که امروز هم در فتوشاپ با نام فیلتر Find Edge وجود دارد (و شاید حتی روحتان هم خبر نداشته که فتوشاپ چنین کاری انجام میدهد)—بخشی از همان چیزی است که فتوشاپ زندگی خود را با آن آغاز کرد.
علاوه بر این، توماس از اینکه کامپیوتر «اپل مک پلاس» او با مانیتور سیاهوسفیدش نمیتوانست تصاویر دارای طیف خاکستری (Greyscale) را نشان دهد، ناراضی بود؛ این هم دلیل دیگری شد تا او ابزارهای اختصاصی خود را بنویسد. برادرش، جان نول، اپراتور دوربینهای کنترل حرکت در شرکت معروف Industrial Light & Magic (شرکت جلوههای ویژه جنگ ستارگان) بود. در همین دوران، جان به کار توماس علاقهمند شد و از او خواست تا ابزارهایی برای پردازش تصویر در کامپیوترهای مکینتاش بسازد.
توماس در ادامه چندین ابزار مجزا برای ویرایش اولیه تصویر نوشت و در نهایت همه آنها را در یک برنامه واحد به نام Display ادغام کرد. با ایدهها و بازخوردهای جان و برنامهنویسی توماس، نرمافزار Display روزبهروز پیشرفتهتر شد. طولی نکشید که این دو برادر متوجه شدند هیچ نرمافزار دیگری در بازار توانایی رقابت با Display را ندارد؛ بنابراین درست در زمانی که بازار نوپای «نشر رومیزی» در حال شکلگیری بود، به فکر فروش تجاری آن افتادند.
از بارنیاسکن تا ادوبی: تولد فتوشاپ ۱.۰
شرکت ادوبی تنها چند سال قبل از این ماجرا تأسیس شده بود و در حال بازاریابی برای زبان برنامهنویسی خود به نام PostScript بود؛ زبانی که به پرینترهای لیزری اولیه اجازه میداد با کامپیوترهای مکینتاش برای چاپ صفحات ارتباط برقرار کنند. ادوبی همچنین به تازگی با نرمافزار Adobe Illustrator (که ابتدا برای مکینتاش طراحی شده بود) وارد بازار نرمافزار شده بود. این برنامه در کنار نرمافزار PageMaker (ساخت شرکت آلدوس که ادوبی بعدها آن را خرید)، کامپیوترهای مکینتاش اپل در دهه ۸۰ را به یکی از تاثیرگذارترین فناوریهای آن زمان تبدیل کرد.
برادران نول نرمافزار خود را که پس از مدت کوتاهی نامش از ImagePro به Photoshop تغییر یافته بود، به شرکتهای مختلف عرضه کردند، اما استقبال کمی از آن شد؛ حتی ادوبی هم در ابتدا تمایلی به سرمایهگذاری روی آن نداشت. اما شرایط با معرفی محصول به یک شرکت کالیفرنیایی سازنده اسکنر به نام Barneyscan تغییر کرد. این شرکت از اولین مجموعههایی بود که در اواخر دهه ۸۰ یک اسکنر فیلم رنگی ۲۴ بیتی پیشرفته و گرانقیمت را معرفی کرده بود.
بارنی اسکن متوجه شد کاربران وقتی راهی برای تغییر یا حتی نمایش تصاویر اسکنشده ندارند، نمیتوانند استفاده چندانی از یک اسکنر گرانقیمت ببرند. قراردادی با برادران نول امضا شد که به موجب آن، اولین نسخه تجاری فتوشاپ با نام Barneyscan XP همراه با این اسکنرها به دست مشتریان رسید.
نرمافزار Barneyscan XP به صورت باندل (همراه با محصول) عرضه میشد و حتی طوری تنظیم شده بود که فقط با همان اسکنرها کار کند. این قرارداد چندان طولانی نبود، چراکه ادوبی به خود آمد و پتانسیل بالای اضافه کردن یک نرمافزار ویرایش عکس را به سبد محصولات روبهرشد خود دید. ادوبی و برادران نول در اواخر سال ۱۹۸۸ به توافق رسیدند و در نهایت، Adobe Photoshop 1.0 در سال ۱۹۹۰ وارد بازار شد. از آن زمان، ادوبی فتوشاپ به یک نام کاملاً شناختهشده تبدیل شده است و امروز که حتی میتوانید از فتوشاپ روی گوشی موبایل خود استفاده کنید، شاید به راحتی فراموش کنیم که این همهگیری بزرگ از کجا آغاز شده است.
منبع: Slashgear
