تصور چنین چیزی در دنیای امروز سخت است، اما اگر به یک ربع قرن قبل برگردیم، با بازار لپتاپهایی مواجه میشویم که نامهای بسیار بیشتری نسبت به چند برند محدودی داشت که امروزه میشناسیم. در آن زمان، شرکتهایی مانند سونی، IBM و توشیبا از بازیگران اصلی بازار کامپیوترهای شخصی بودند و هرکدام خطوط تولید لپتاپهای شناختهشده خودشان را داشتند. با این حال، هر سه شرکت در نهایت و با شدت گرفتن رقابت، از این بازار خارج شدند.
حاشیه سود کاهش پیدا کرد، اولویتهای شرکتها تغییر کرد و شرایط فعالیت در این حوزه روزبهروز دشوارتر شد. در نتیجه، این برندها ترجیح دادند پیش از آنکه شرایط بدتر شود، از بازار خارج شوند. البته این اتفاق لزوماً به معنای ناپدید شدن این سری لپتاپها نبود. در واقع، هر سه برند لپتاپی بعدها به مالکیت شرکتهای دیگری درآمدند یا با نامی متفاوت به فعالیت خود ادامه دادند.
مهم نیست سرنوشت خطوط تولید لپ تاپ این شرکتها به کجا رسید؛ واقعیت این است که سونی، IBM و توشیبا دیگر مانند گذشته لپتاپ تولید نمیکنند و هرکدام دلیل مشخصی برای کنار گذاشتن این بازار داشتند. در ادامه، نگاهی به ظهور و سقوط هر سه برند خواهیم داشت. با اِروتِک همراه باشید.
سونی
پایان کار لپتاپهای VAIO سونی در یکی از دشوارترین دورههای تاریخ این غول فناوری ژاپنی رقم خورد. سونی در سال ۲۰۱۴ اعلام کرد که بخش تولید لپتاپهای VAIO را به شرکت سرمایهگذاری Japan Industrial Partners (JIP) خواهد فروخت. ارزش این معامله حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیارد ین برآورد شد؛ رقمی که در آن زمان معادل حدود ۳۸۰ تا ۴۷۵ میلیون دلار بود.
سونی به مدت ۱۷ سال در بازار کامپیوترهای شخصی فعالیت کرده بود، اما افزایش زیانها باعث شد مدیران شرکت تصمیم بگیرند منابع مهندسی و سرمایهگذاری خود را بیشتر به سمت بخشهایی مانند گوشیهای هوشمند و بازیهای ویدیویی هدایت کنند؛ البته کسبوکارهای فیلم و موسیقی سونی نیز از اولویتهای مهم شرکت بودند.
برای درک بهتر شرایط آن دوران، سونی تنها دو سال پیش از این تصمیم، در سال ۲۰۱۲، تعداد ۱۰ هزار شغل را حذف کرده بود و در سال ۲۰۱۴ نیز ۵ هزار شغل دیگر کاهش یافت. بخش محصولات الکترونیکی بیش از همه تحت فشار قرار داشت و عملکرد ضعیفتر از انتظار کسبوکارهای تلویزیون و کامپیوتر، مشکلات شرکت را بیشتر کرده بود.
در چنین شرایطی، سونی فروش VAIO را فرصتی برای جبران بخشی از زیانها میدید. این برند پس از نزدیک به دو دهه فعالیت موفق، سرانجام دیگر با اولویتهای استراتژیک سونی همخوانی نداشت و به همین دلیل فروخته شد.
با این حال، برند VAIO همچنان به حیات خود ادامه داده است. JIP نیز در سال ۲۰۲۵ این برند را به شرکت خردهفروشی الکترونیک ژاپنی Nojima فروخت.
IBM
شرکت IBM در سال ۱۹۹۲ لپتاپ ThinkPad را معرفی کرد و این محصول خیلی زود به یکی از تأثیرگذارترین خطوط تولید لپتاپ در تاریخ تبدیل شد. ThinkPad حتی به IBM کمک کرد تا پس از سالها تلاش ناموفق برای تثبیت جایگاه خود در بازار لپتاپ، اعتبار بیشتری در این حوزه به دست آورد.
ظاهر مشکی و مقاوم این دستگاه به همراه TrackPoint قرمز و معروف، آن را از بسیاری از لپتاپهای بژ و سادهای که در آن زمان بازار را پر کرده بودند، متمایز میکرد. البته موفقیت ThinkPad تنها به طراحی ظاهری آن مربوط نمیشد.
IBM این لپتاپ را با توجه به نیازهای افرادی طراحی کرده بود که خارج از محیط اداری و پشت میز کار میکردند. به همین دلیل، ویژگیهای جالبی برای آن در نظر گرفته شده بود؛ از جمله درایو فلاپی با بارگذاری از قسمت جلویی، هارددیسک قابل جداسازی، مودم و نزدیک به چهار ساعت عمر باتری؛ امکاناتی که در آن زمان بسیار قابل توجه بودند.
تنها دو ماه پس از عرضه، IBM بیش از ۱۰۰ هزار سفارش ThinkPad دریافت کرد. تا پایان سال نخست نیز درآمد IBM از فروش ThinkPad به بیش از یک میلیارد دلار رسید. تا سال ۲۰۰۰، ThinkPad به یکی از پرفروشترین کامپیوترهای تاریخ تبدیل شده بود.
IBM با معرفی مدلها و فناوریهای جدید، برای مدتی به رشد این خانواده ادامه داد؛ اما در نهایت رشد فروش کاهش یافت و حاشیه سود نیز کمتر شد. در سال ۲۰۰۴، IBM اعلام کرد که Lenovo بخش کامپیوترهای شخصی این شرکت را خریداری خواهد کرد و از آن زمان، ThinkPad دیگر مترادف با نام IBM نبود.
با این حال، لنوو همچنان مالک برند ThinkPad است و این لپتاپها را تا امروز تولید میکند.
توشیبا
داستان توشیبا کمی متفاوت است و میتوان گفت سقوط آن نسبت به VAIO و ThinkPad چشمگیرتر بود.
توشیبا تولید لپتاپ را از سال ۱۹۸۵ آغاز کرد و به لطف حضور بسیار زودهنگام در این بازار، به یکی از قدرتهای مهم صنعت کامپیوتر شخصی تبدیل شد. با این حال، با قدرتمندتر شدن تلفنهای همراه و ادغام تدریجی بازار حول چند برند بزرگ، جایگاه توشیبا بهمرور تضعیف شد.
سختافزار و قیمتگذاری محصولات توشیبا دیگر نمیتوانستند این شرکت را در رقابت حفظ کنند و در نتیجه، فعالیتهای مربوط به کامپیوترهای شخصی این شرکت بیش از پیش به حاشیه رانده شدند.
در سال ۲۰۱۸، شرکت Sharp، حدود ۸۰ درصد از بخش تولید لپتاپ توشیبا را با مبلغ تنها ۳۶ میلیون دلار خریداری کرد. شاید باور این رقم در مقایسه با ابعاد کسبوکاری که توشیبا زمانی در اختیار داشت دشوار باشد، اما این همان سرنوشتی بود که برای این بخش رقم خورد.
شارپ در سال ۲۰۲۰ از اختیار خود برای خرید سهام باقیمانده استفاده کرد و کنترل کامل کسبوکار لپتاپ توشیبا را به دست گرفت. پس از آن، این شرکت نام کسبوکار مذکور را به Dynabook تغییر داد و به این ترتیب، فعالیت ۳۵ ساله توشیبا در بازار لپتاپ رسماً به پایان رسید.
امروزه توشیبا بیشتر بر تجهیزات الکترونیکی صنعتی تمرکز دارد، هرچند برخی کسبوکارهای مصرفی این شرکت، از جمله تلویزیون، تجهیزات سینمای خانگی و هارددیسک، همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند.
منبع: Slashgear
