محبوبیت واقعیت مجازی (VR) روز به روز در حال افزایش است و هدستهای بیشماری در بازار وجود دارند که به مردم اجازه میدهند دنیاهای دیجیتالی غوطهورکننده (Immersive) را تجربه کنند. اگر به تازگی در حال یادگیری فناوریهای پشت پرده این محیطهای مجازی هستید، احتمالاً با اصطلاحات VR، مخفف Virtual Reality (واقعیت مجازی) و AR، مخفف Augmented Reality (واقعیت افزوده) برخورد کردهاید. این دو فناوری با وجود شباهتها، به روشهای بسیار متفاوتی تجربه شما از واقعیت را تغییر میدهند. به بیان سادهتر، تفاوت اصلی آنها در این است که چه مقدار از «واقعیت فیزیکی» در آن تجربه گنجانده شده است. در ادامه با این دو اصطلاح، شباهتها و تفاوتهای آنها آشنا میشویم. با اِروتِک همراه باشید.
مقایسه کوتاه
واقعیت مجازی قطعاً غوطهورکنندهتر است؛ این فناوری به یک هدست کامل نیاز دارد و شما را از دنیای واقعی جدا کرده و به طور کامل درون یک جهان مجازی متفاوت قرار میدهد. در مقابل، واقعیت افزوده عناصر مجازی را با استفاده از یک دوربین (مثل دوربین گوشی یا تبلت) با واقعیت فیزیکی ترکیب میکند. این کار باعث میشود اشیای مجازی را در دنیای واقعی اطراف خود ببینید. AR نسبت به VR کمتر شما را در خود غرق میکند، اما همچنان تجربه بسیار جذاب با کاربردهای منحصربهفرد است.
واقعیت مجازی (VR) چیست؟
همانطور که «انجمن واقعیت مجازی» اشاره میکند، واقعیت مجازی از هدستی استفاده میکند که کل میدان دید شما را میپوشاند و به شما اجازه میدهد کاملاً در یک دنیای مجازی غرق شوید. همچنین ممکن است کنترلرهایی داشته باشید که از آنها برای گشتوگذار در این دنیا، برنامهها یا بازیهای داخل هدست استفاده کنید. هدستهای VR یک واقعیت کاملاً جدید پیرامون شما خلق میکنند؛ بنابراین شما لزوماً با دنیای فیزیکی تعامل ندارید. گاهی اوقات برخی برنامهها یا بازیها ممکن است بخشهایی از واقعیت فیزیکی را با هم ترکیب کنند، اما در بیشتر مواقع این دو دنیا از هم جدا میمانند.
هدف VR: هدف اصلی واقعیت مجازی این است که شما را به یک دنیای مجازی منتقل کند. محدوده کارایی این فناوری بسیار وسیعتر از AR است و به شما اجازه میدهد در حالیکه روی مبل خانه خود راحت نشستهاید، جاهای جدیدی را کشف کنید. VR عمدتاً برای بازی، چت کردن با دیگران در محیطهای مجازی، یا تماشای ویدیو و فیلم در یک فضای خصوصی استفاده میشود.
واقعیت افزوده (AR) چیست؟
واقعیت افزوده تا حد زیادی با واقعیت مجازی متفاوت است. اول از همه، نیازی به هدست ندارد. معمولاً این تجربهها از طریق دستگاههای مجهز به دوربین، مانند گوشیهای هوشمند امکانپذیر میشوند. برنامه یا بازی مربوطه، تصاویری از دنیای فیزیکی را که از طریق دوربین میبینید، تغییر میدهد. (البته گاهی اوقات هدستهای VR نیز از فناوری AR استفاده میکنند). این کار با تحلیل تصاویر دوربین انجام میشود تا اشیای مجازی به طور دقیق در محیط قرار گیرند.
- کاربرد سرگرمی: بازی Pokemon Go و فیلترهای Snapchat نمونههای محبوبی از AR در گوشیها هستند.
- کاربرد کاربردی: برنامه شرکت IKEA به شما اجازه میدهد قبل از خرید، مبل یا صندلی مجازی را از طریق دوربین در خانه خود بچینید و ظاهر آن را بررسی کنید.
قابلیت تشخیص اشیاء (Object Recognition)
شما میتوانید اشیای فیزیکی خاصی را تهیه کنید که از طریق فناوری «تشخیص اشیاء» با AR کار میکنند. کاربران میتوانند با تغییر دادن این اشیای فیزیکی، نتیجه متفاوتی را در واقعیت افزوده رقم بزنند. به گفته موسسه Roundtable Learning، دوربین دستگاه با اسکن کردن شیء (که مخصوص AR ساخته شده) و پیدا کردن نشانگرهای خاص، آن را شناسایی کرده و سپس یک مدل سهبعدی مجازی مرتبط با آن را روی صفحه نمایش خلق میکند.
تفاوتهای اصلی AR و VR در یک نگاه
| ویژگی | واقعیت مجازی (VR) | واقعیت افزوده (AR) |
| نوع تجربه | غوطهوری کامل و انتقال به یک دنیای کاملاً مجازی. | ترکیب و ادغام دنیای فیزیکی با عناصر مجازی. |
| نیاز به هدست | بله، برای پوشاندن کامل میدان دید الزامی است. | خیر، با دوربین گوشی، تبلت یا عینکهای هوشمند هم کار میکند. |
| دیدن محیط واقعی | خیر، محیط فیزیکی اطراف کاملاً پنهان میشود. | بله، محیط واقعی پایه و اساس تصویر است. |
| کاربرد اصلی | بازیهای ویدیویی، سینمای مجازی، شبیهسازیهای عمیق. | فیلترهای تصویری، راهنمای مسیر، دکوراسیون، ابزارهای کارگاهی. |
این دو فناوری در یک سطح ابتدایی به هم شبیهاند، چرا که هر دو دنیای واقعی را با دنیای مجازی پیوند میزنند. همچنین هر دو میتوانند به عنوان ابزارهای آموزشی برای انتقال اطلاعات به روشهای نوآورانه و تاثیرگذار استفاده شوند. اما فراتر از این، شباهت زیادی به هم ندارند؛ برای مثال، از هدستهای AR معمولاً برای دسترسی به اطلاعات فنی در حین کار در کارخانه یا محیط واقعی استفاده میشود، در حالیکه هدستهای VR برای بازی یا تجربه محیطهای خاص به کار میروند.
مزایای VR و AR
هر کدام از این فناوریها مزایای منحصربهفرد خود را دارند:
- مزایای VR: دستگاههای VR برای تجربههای عمیق مثل بازی یا دیدن فیلم در یک «سینمای خصوصی» عالی هستند. علاوه بر این، برای جلسات کاری از راه دور یا اتاقهای چت بسیار مفیدند و فضایی بسیار شخصیتر از تماسهای ویدیویی معمولی ایجاد میکنند. واقعیت مجازی در آموزشهای شغلی (مانند خلبانی یا پزشکی) نیز بسیار کاربردی است و به افراد کمک میکند اطلاعات را بهتر به خاطر بسپارند.
- مزایای AR: واقعیت افزوده کاربردهای عملی روزمره دارد. میتوان از آن برای دیدن اطلاعات درباره محیط پیرامون به صورت زنده (مثلاً نوشتن مشخصات یک ساختمان روی آن) استفاده کرد. همچنین برای تغییرات مجازی در واقعیت فیزیکی (مثل چیدمان مبلمان) کاربرد دارد. در آموزشهای شغلی هم به کارگران کمک میکند تا در حین نگاه کردن به یک قطعه فیزیکی، مشخصات فنی آن را به صورت لایو روی تصویر ببینند.
معایب و نقاط ضعف VR و AR
با وجود جذابیتها، هر دو فناوری هنوز محدودیتهایی دارند:
- نقاط ضعف AR: واقعیت افزوده در حال حاضر بسیار محدود است؛ قدرت آن در تحلیل محیط اطراف هنوز آنقدر پیشرفته نیست که برای یک فرد عادی در زندگی روزمره کاربرد حیاتی داشته باشد. همچنین برخلاف VR، توانایی غرق کردن کامل کاربر در یک محیط را ندارد. علاوه بر این، بیشتر ابزارهای AR برای کارکرد درست نیاز به یک شیء قابل شناسایی توسط دوربین دارند.
- نقاط ضعف VR: واقعیت مجازی برای ارائه اطلاعات در سناریوهای واقعی و به صورت لحظهای (Real-time) چندان کارآمد نیست. در حال حاضر، برخی از این فناوریها هنوز دستوپاگیر و غیرخودسیستم (غیرشهودی) هستند. این مسئله مهم است، چون شما برای تجربه این دنیای مجازی کاملاً به این سختافزار وابسته هستید. هر دو فناوری هنوز راه درازی در پیش دارند تا به بخش جداییناپذیری از زندگی روزمره تبدیل شوند.
کدام هدستها از VR و AR پشتیبانی میکنند؟
تعداد هدستهای موجود در بازار رو به افزایش است، اگرچه برخی از آنها فقط برای مشتریان تجاری (شرکتها) و اهداف آموزشی یا صنعتی ساخته شدهاند.
- در حوزه VR: بدون شک محبوبترین هدست واقعیت مجازی بازار که عموم مردم میتوانند بخرند، Meta Quest است. البته این هدست با رقابت شدیدی از سوی شرکتهای دیگر روبهرو است؛ از جمله شرکت HTC با پلتفرم Vive و شرکت Valve با هدست Index.
- در حوزه AR: گزینههای کمتری برای خرید وجود دارد، زیرا این فناوری بیشتر در دسته «عینکهای هوشمند» قرار میگیرد. شناختهشدهترین گجت پوشیدنی AR در حال حاضر HoloLens مایکروسافت است، اما این پلتفرم برای خرید مصرفکننده معمولی در دسترس نیست. در عوض، افراد علاقهمند میتوانند به سراغ چیزهایی مثل عینک Snapchat Spectacles بروند؛ نوعی عینک هوشمند که از دوربین و لنز برای نمایش عناصر مجازی روی دنیای واقعی استفاده میکند. با این حال، حتی این عینکها نیز عرضه محدودی دارند و خرید آنها دشوار است.
منبع: Slashgear
