بازار گوشیهای هوشمند دیگر مانند دهه ۲۰۱۰ نیست؛ زمانی که هر سال دلیلی قابلقبول برای تعویض گوشی خود داشتید. پیشرفت سختافزاری حالا در بهترین حالت تدریجی است. مردم امروزه گوشیهای خود را هم به دلیل پیشرفت سختافزاری و هم گرانی برای مدت طولانیتری نگه میدارند و سازندگان نیز با افزایش مدت پشتیبانی نرمافزاری گوشیهای چند سال قبل، عملاً این موضوع را پذیرفتهاند.
اما مشکل اینجاست که دریافت بهروزرسانیهای نرمافزاری بهتنهایی کافی نیست. اگر نمایشگر گوشی بشکند یا باتری از کار بیفتد، پشتیبانی هفتساله کمکی به شما نمیکند. تعویض هرکدام از این قطعات یا سایر بخشهای گوشی نیز معمولاً پرهزینه و دشوار است. سازندگان هنوز به اندازهای که باید روی تعمیرپذیری تمرکز نکردهاند. به همین دلیل، در این مطلب به سراغ برخی از گوشیهایی رفتهایم که تعمیرپذیری را یکی از اولویتهای اصلی خود قرار دادهاند.
متأسفانه تعداد گوشیهای هوشمندی که در این زمینه عملکرد فوقالعادهای دارند، چندان زیاد نیست. در این فهرست کوتاه، دستگاههایی را معرفی کردهایم که بالاترین امتیاز تعمیرپذیری را به دست آوردهاند و میتوان انتظار داشت سالها مورد استفاده قرار بگیرند. امیدواریم این فهرست در سالهای آینده طولانیتر شود، اما فعلاً اگر قصد دارید بیشترین بهره را از پولی که برای خرید گوشی میپردازید ببرید، این دستگاهها گزینههایی قابل توجه هستند. با اِروتِک همراه باشید.
۱. فیرفون ۶ پلاس (+Fairphone 6)
هدف فیرفون (Fairphone) را میتوان از نام آن فهمید: «منصفانه»! این شرکت تلاش میکند در همه جنبهها منصفانه عمل کند؛ از قیمت و امکانات سختافزاری گرفته تا پشتیبانی نرمافزاری، سازگاری با محیطزیست و تعمیرپذیری. جدیدترین مدل این شرکت، یعنی فیرفون ۶ پلاس (+Fairphone 6) که در آگوست ۲۰۲۶ عرضه شد، در بازار فعلی نمونهای کمنظیر به نظر میرسد. این گوشی با قیمت ۶۴۹ دلار عرضه میشود و از مؤسسه آیفیکسیت (iFixit) امتیاز کامل ۱۰ از ۱۰ را دریافت کرده است؛ امتیازی که آن را با فاصله زیادی بالاتر از حتی بزرگترین سازندگان گوشی قرار میدهد. برای درک بهتر میزان تعمیرپذیری آن، کافی است ویدیوی کالبدشکافی این گوشی در یوتیوب را ببینید.
اول از همه، فیرفون ۶ پلاس تنها با یک پیچگوشتی تورکس تی ۵ (Torx T5) عرضه میشود که میتوان از آن برای باز کردن تمام پیچهای گوشی استفاده کرد. در گوشیهای دیگر معمولاً برای دسترسی به قطعه موردنظر باید بدنه را گرم کنید، چسبها را جدا کنید و تعداد زیادی پیچ، ماژول و کابل انعطافپذیر را باز کنید. اما داخل فیرفون به شکل مرتب و واضح طراحی شده و برای انجام تعمیرات، کافی است چند قطعه را باز کنید، بلغزانید یا از جای خود خارج کنید.
این شرکت همچنین راهنماهای دقیق تعمیرات خانگی ارائه میدهد و قطعات یدکی آن نیز با قیمتهای بسیار بالا عرضه نمیشوند. برای مثال، میتوانید نمایشگر این گوشی را با قیمت ۸۹.۹۵ دلار تهیه کنید؛ در حالیکه اپل برای نمایشگر جایگزین آیفون ۱۷ پرو (iPhone 17 Pro) حدود ۳۲۹ دلار دریافت میکند.
فیرفون ۶ پلاس تنها به دلیل تعمیرپذیری مورد توجه نیست و در ازای قیمت پرداختی، مشخصات مناسبی نیز ارائه میدهد. این گوشی به نمایشگر گوریلا گلس (Gorilla Glass) با نرخ نوسازی تطبیقی ۱۲۰ هرتز، دوربین اصلی ۵۰ مگاپیکسلی با قابلیت فیلمبرداری 4K با نرخ ۳۰ فریم بر ثانیه، باتری ۴۴۱۵ میلیآمپرساعتی، شارژ سریع ۳۰ واتی، رم ۱۲ گیگابایتی، حافظه داخلی ۲۵۶ گیگابایتی قابل ارتقا و تراشه اسنپدراگون ۷ اس نسل ۴ (Snapdragon 7s Gen 4) مجهز شده است.
این مشخصات باعث میشوند فیرفون ۶ پلاس بتواند برای سالها گوشی توانمندی باقی بماند. از طرف دیگر، پشتیبانی نرمافزاری آن نیز تا سال ۲۰۳۳ ادامه خواهد داشت و پس از آن، در صورت استفاده از سیستمعامل Lineage OS، امکان ادامه استفاده از گوشی برای مدت بیشتری وجود خواهد داشت.
۲. فیرفون ۶ (Fairphone 6)
همانطور که احتمالاً از نام آن حدس زدهاید، فیرفون ۶ پلاس تا حدی مانند نسخههای «S» آیفون در خانواده فیرفون است و نسبت به مدل پایه، یک نسخه ارتقایافته و تدریجی محسوب میشود. پیش از آن، فیرفون ۶ (Fairphone 6) در ژوئن ۲۰۲۵ عرضه شده بود.
فیرفون ۶ از نظر تعمیرپذیری چیزی کم از مدل ۶ پلاس ندارد. آیفیکسیت نیز به این گوشی امتیاز کامل ۱۰ از ۱۰ داده و تعمیرپذیری آن تقریباً مشابه مدل جدیدتر است. با مشاهده ویدیوی کالبدشکافی این گوشی میتوان دید که تقریباً تمام قطعات آن تا زمانی که فیرفون قطعات یدکی را عرضه کند، قابل تعویض هستند.
فیرفون ۶ پلاس به دلیل مشخصات بهتر و طول عمر سختافزاری و نرمافزاری بیشتر، انتخاب جذابتری محسوب میشود؛ اما اگر ترجیح میدهید هزینه کمتری بپردازید، نسخه اصلی فیرفون ۶ را میتوان با حدود ۵۰ دلار کمتر تهیه کرد. در بازار دستدوم نیز ممکن است با قیمت بسیار پایینتری پیدا شود.
فیرفون یکی از معدود برندهایی است که خرید گوشی دستدوم آن با اطمینان بیشتری امکانپذیر است؛ زیرا اگر گوشی خریداریشده از فروشنده مشکل داشته باشد، احتمالاً میتوانید آن را بهسادگی و با هزینه مناسب تعمیر کنید. در بسیاری از موارد، برای اینکه یک گوشی دوباره حس یک دستگاه تقریباً نو را پیدا کند، تنها تعویض باتری کافی است و فیرفون این کار را بسیار آسان کرده است.
اگر وعدههای فیرفون برایتان بیش از حد خوب به نظر میرسد، باید گفت این شرکت سابقه خوبی در پشتیبانی از دستگاههای قدیمیتر دارد. فیرفون ۴ (Fairphone 4)، که در سال ۲۰۲۱ عرضه شد، همچنان بهروزرسانی دریافت میکند و قطعات آن نیز هنوز بهصورت رسمی قابل خرید هستند.
برای درک اهمیت این موضوع، کافی است بدانید سامسونگ (Samsung) و گوگل (Google) دیگر از پرچمداران خود که در همان حوالی عرضه شدهاند، پشتیبانی نمیکنند. فیرفون وعده «هفت سال بهروزرسانی» را به شکلی عملیتر از بسیاری از رقبای ثروتمندتر و بزرگتر خود اجرا کرده است.
۳. سری آیفون ۱۵، ۱۶ و ۱۷ (iPhone 15, 16 and 17)
آیفون و تعمیرپذیری؟! احتمالاً در نگاه اول خندهدار به نظر میرسد. اما در واقعیت، نسلهای جدیدتر آیفون پیشرفت قابل توجهی در زمینه تعمیرپذیری داشتهاند. این گوشیها هنوز به سطح فیرفون نمیرسند و فیرفون در این زمینه فاصله زیادی با رقبا دارد، اما تعمیر آیفونهای جدید بهطور کلی بسیار آسانتر شده است.
دسترسی به قطعات آسیبدیده سادهتر شده، مشکلات مربوط به جفتسازی قطعات که در گذشته دردسرساز بودند تا حد زیادی برطرف شدهاند و اگر جرئت کنید تعمیر گوشی را خودتان انجام دهید، دیگر الزاماً به تعمیرگاه مجاز نیاز نخواهید داشت.
به همین دلیل، آیفون ۱۵، آیفون ۱۶ و آیفون ۱۷، شامل نسخههای پایه، پرو، پلاس و «e»، از آیفیکسیت امتیاز قابل قبول ۷ از ۱۰ را دریافت کردهاند. دلیلی وجود ندارد که انتظار داشته باشیم آیفون ۱۸ پرو (iPhone 18 Pro) نیز در این زمینه تفاوت چشمگیری داشته باشد.
دلایل این پیشرفت متنوع هستند. اکنون میتوان از هر دو طرف به داخل آیفون دسترسی داشت و دیگر مجبور نیستید برای رسیدن به یک قطعه پنهان در عمق گوشی، از یک سمت وارد شوید و تمام مسیر را تا سمت دیگر طی کنید. وبسایت اپل نیز راهنماهای دقیق تعمیرات خانگی را ارائه میدهد که نحوه تشخیص مشکل، ابزارهای موردنیاز و مراحل انجام تعمیر را توضیح میدهند.
خرید قطعات از اپل نیز آسانتر از گذشته شده است، هرچند قیمت این قطعات همچنان بالاست.
اپل همچنین در برخی بخشها راهکارهای هوشمندانهای برای سادهتر کردن تعمیرات آیفون در نظر گرفته است. برای مثال، در آیفونهای جدیدتر میتوان باتری را بهصورت تمیز و نسبتاً آسان با استفاده از یک باتری ۹ ولتی جدا کرد و دیگر نیازی به کشیدن نوار چسب مخصوص باتری نیست.
نکته جالب اینجاست که آیفونهای جدید از نظر امتیاز تعمیرپذیری آیفیکسیت، اکنون از پرچمداران جدید گوگل و سامسونگ عملکرد بهتری دارند.
۴. آیفون ایر (iPhone Air)
آیفون ایر (iPhone Air) بسیاری را غافلگیر کرد. تصور میشد بدنه بسیار باریک آن میتواند نقطهضعف بزرگی باشد، اما در عمل مقاومت بالایی از خود نشان داد. سازشهای سختافزاری این گوشی در ابتدا ممکن بود دلیل کافی برای کنار گذاشتن آن به نظر برسند، اما در ادامه برخی کاربران با وجود تفاوتهایی که با سایر مدلهای آیفون دارد، به آن علاقهمند شدند.
نکته جالب اینکه آیفون ایر همان امتیاز تعمیرپذیری مدلهای همخانواده خود را دریافت کرده است. انتقاد اصلی آیفیکسیت نیز همان ایرادی است که به سایر آیفونها وارد میکند: استفاده از انواع مختلف پیچ و مقدار زیادی چسب. نکته قابل توجه این است که ضخامت بسیار کم بدنه باعث نشده دسترسی به قطعات داخلی بیش از حد دشوار شود.
در اینجا نیز شرایط مشابه سایر مدلهای آیفون است. اپل یک راهنمای کامل و دقیق برای تعمیرات خانگی ارائه میدهد، امکان دسترسی از هر دو طرف گوشی وجود دارد و کاربران میتوانند قطعات موردنیاز خود را مستقیماً از اپل خریداری کنند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا آیفون ایر در حال حاضر ۱۰۹۹ دلار قیمت دارد و از نظر مشخصات نیز در سطح مدل پرو نیست. عمر باتری نسبتاً ضعیف آن نیز به معنای نیاز بیشتر به شارژ و در نتیجه احتمال نیاز زودتر به تعویض باتری است.
با این حال، ترکیب مقاومت بالا و امتیاز مناسب تعمیرپذیری میتواند آیفون ایر را با وجود نقاط ضعفش به گزینهای قابل توجه تبدیل کند.
البته پیش از خرید آیفون ایر، باید احتمال عرضه نسل بعدی آن را نیز در نظر گرفت. شاید اپل در سال ۲۰۲۷ و همزمان با عرضه آیفون ۱۸، نسخه جدیدی از این گوشی را معرفی کند. اگر اپل سطح تعمیرپذیری فعلی را حفظ و نقاط ضعف آن را برطرف کند، شاید صبر کردن برای نسل بعدی منطقیتر باشد.
۵. پیکسل ۱۰ و ۱۱ گوگل (Google Pixel 10 and 11)
در حال حاضر اپل در میان پرچمداران محبوب بازار از نظر تعمیرپذیری جایگاه بالایی دارد، اما گوگل فاصله چندانی با آن ندارد. آیفیکسیت به نسل قبلی، یعنی پیکسل ۱۰ گوگل (Google Pixel 10)، امتیاز ۶ از ۱۰ داده است. مهمترین انتقاد این مؤسسه نیز استفاده بیش از حد از چسب بوده است.
البته امتیاز ۶ از ۱۰ ممکن است در نگاه اول چندان خوب به نظر نرسد، اما گوشیهایی وجود دارند که تعمیرپذیری آنها بهمراتب ضعیفتر است.
متأسفانه آیفیکسیت هنوز کالبدشکافی پیکسل ۱۱ گوگل (Google Pixel 11) را منتشر نکرده است. با این حال، با توجه به شباهت زیاد این گوشیها و بررسیهای کالبدشکافی انجامشده توسط منابع دیگر، میتوان انتظار داشت پیکسل ۱۱ حداقل استاندارد تعمیرپذیری نسل قبلی را حفظ کرده باشد.
گوگل همچنین بهطور کلی در حال بهبود تعمیرپذیری گوشیهای خود است و تضمین کرده که قطعات تعمیراتی سری پیکسل ۱۱ در تمام طول دوره هفتساله پشتیبانی نرمافزاری این گوشیها در دسترس باشند.
جدا از بحث تعمیرپذیری، گوشیهای پیکسل معمولاً برای طیف گستردهای از کاربران جذاب هستند. پیکسل ۱۱ گوگل نیز در بررسیهای انجامشده بازخورد مثبتی دریافت کرده است. تجربه نرمافزاری پیکسل همچنان متفاوت از بسیاری از گوشیهای دیگر است و این دستگاهها از قابلیتهای هوش مصنوعی کاربردی و دوربینهای قدرتمندی بهره میبرند.
البته پیکسلها بینقص نیستند و دلایل مختلفی وجود دارد که ممکن است برخی کاربران را از خرید آنها منصرف کند. یکی از مهمترین موارد، قدرت پردازشی نهچندان چشمگیر گوشیهای پیکسل در مقایسه با برخی پرچمداران است.
حتی در نسل فعلی نیز تراشه تنسور جی ۶ (Tensor G6) در پیکسل ۱۱ عملکردی پایینتر از انتظار ارائه میدهد. البته برای کاربریهای معمول مانند پیامرسانی، شبکههای اجتماعی و اجرای گهگاه بازیها، این میزان قدرت پردازشی کافی خواهد بود. تنها کاربرانی که فعالیتهای پردازشی سنگین انجام میدهند، احتمالاً محدودیتهای عملکردی تراشه تنسور G6 را بیشتر احساس خواهند کرد.
منبع: slashgear
