بسیار شگفتانگیز است که چگونه یک دستگاه ارتباطی دستی توانسته جامعه را تا این حد متحول کند. باور کنید یا نه، بیش از ۵۰ سال از اولین تماس با تلفن همراه میگذرد؛ در آن زمان این دستگاهها اصلاً جمعوجور نبودند و هنوز در دسترس عموم مردم قرار نداشتند. تا سال ۱۹۸۴ طول کشید تا با ورود گوشی «موتورولا دایناتک 8000X به بازار، مردم بتوانند بهطور گسترده به تلفن همراه دسترسی پیدا کنند؛ دستگاهی که وزن آن ۷۹۰ گرم بود.
البته در آن روزها، این دستگاهها صرفاً تلفن بودند، نه کامپیوترهای جیبی پیشرفته و متصل به اینترنتی که امروزه با دوربینهای داخلی در دسترس ما قرار دارند. در واقع، با محبوبیت بیشتر مدلهای پیشرفتهتر، آنها آنقدر قابلیتهای متنوعی را به کاربران ارائه دادند که گوشیهای هوشمند توانستند ۱۱ ابزار فناوری دیگر را منسوخ و از رده خارج کنند. اما یک سوال جالب این است که روزی چند بار گوشی خود را چک میکنیم؟ با اِروتِک همراه باشید.
با این حال، شاید آنچه که حتی بیشتر از اینها چشمها را خیره میکند، آمار و ارقام مربوط به استفاده از گوشیهای هوشمند باشد. به عنوان مثال، طبق دادههای وبسایت ConsumerAffairs.com، مردم ایالات متحده روزانه حدود ۲۰۵ بار به گوشی خود نگاه میکنند. با این فرض که یک فرد حداقل هفت ساعت خوابِ توصیهشده در شبانهروز را داشته باشد، ۱۷ ساعت از یک شبانهروز ۲۴ ساعته را در بیداری سپری میکند. با استفاده از این ارقام، به طور میانگین یک آمریکایی در هر روز، حدود ۱۲ بار در ساعت گوشی خود را برمیدارد!
اما چرا مردم اینقدر مکرر به گوشیهای خود نگاه میکنند؟
وقتی به این آمار نگاه میکنید، سخت است باور کنید که یک کاربر معمولی واقعاً احساس نیاز کند که تا این حد گوشی هوشمند خود را چک کند. حقیقت این است که این دستگاهها میتوانند واکنشهای روانشناختی در کاربران ایجاد کنند که ممکن است به یک رفتار وسواسی و بیاختیار تبدیل شود. روانشناسیِ دخیل در این ماجرا، مفهومی است که به آن «شرطیشدن فعال» (Operant Conditioning) میگویند؛ این مفهوم در اصل توصیف میکند که چگونه تصمیمهای ما تحت تأثیر نتیجهی یک عمل قرار میگیرند. وقتی به گوشی خود نگاه میکنید، ممکن است هیچ اعلان (نوتیفیکیشن)، پیام یا تماس بیپاسخی وجود نداشته باشد. با این حال، زمانی که محرکهای جدیدی وجود دارند، شما با ترشح ناگهانی «دوپامین» پاداش میگیرید؛ انتقالدهندهای عصبی در مغز که احساسات مثبت ایجاد میکند.
صدای هشدارهای گوشی هوشمند شما نیز در این نیازِ مداوم به برداشتن دستگاه نقش دارد. طبق گزارش وبسایت NetPsychology.org، یک کاربر معمولی ممکن است روزانه تا ۹۶ اعلان دریافت کند. این هشدارها میتوانند چنان واکنش سریعی در مغز شما ایجاد کنند که حتی فرصتی برای فکر کردن به آن وجود نداشته باشد و با آزاد کردن دوپامینِ لذتبخش، رفتارِ چک کردن وسواسی را تقویت کنند.
برخی افراد متوجه کشش و جاذبه شدید گوشیهای هوشمند روی مردم، بهویژه در مکانهای عمومی شدهاند. شنیدن داستانهایی درباره بازدید از مکانهای بکر و رویایی مانند سواحل، فقط برای اینکه ببینید آنجا مملو از افرادی است که کاملاً غرق در صفحات گوشی خود هستند، اصلاً غیرعادی نیست. این رفتار همچنین دستمایه بخشهای کمدی خندهدار اما نگرانکننده نیز شده است؛ مانند ویدیوی کانال یوتیوب Viva La Dirt League به نام «جهان در حال حاضر» (The world right now) که پدیدهای به نام «صورتِ گوشیزده» (Fone Face) را به نمایش میگذارد.
راههایی برای کاهش تسلط گوشی هوشمند بر شما
اگر متوجه شدهاید که تعداد دفعات برداشتن گوشیتان بیش از حد شده است، میتوانید از چند ترفند برای شکستن این چرخه استفاده کنید:
- به سراغ یک گوشی سادهتر بروید: یکی از گزینهها این است که دستگاه فعلی خود را رها کنید و به سراغ چیزی بسیار سادهتر و کمزرقوبرقتر بروید. شما میتوانید از میان چندین مدل از مینیمالترین (سادهترین) گوشیهای موجود انتخاب کنید؛ گوشیهایی که کارهایی مانند اسکرول کردن را به تمرینی برای صبر و تحمل تبدیل میکنند و برای جلوگیری از استفاده بیش از حد، قابلیتهای محدودی را ارائه میدهند.
- تنظیمات گوشی خود را تغییر دهید: اگر تغییر دستگاه گام بسیار بزرگی برای شماست، میتوانید با تغییر برخی تنظیمات، اصلاحات جزئی اما تأثیرگذاری ایجاد کنید. بسیاری از گوشیهای هوشمند نوعی ابزار ردیابی داخلی دارند که به شما امکان میدهد نگاهی به میزان استفاده شخصی خود بیندازید. به عنوان مثال، گوگل برنامهای به نام Digital Wellbeing (سلامت دیجیتال) ارائه میدهد که آمار استفاده شما را نشان میدهد و به شما اجازه میدهد محدودیتهایی را تعیین کنید.
- اعلانهای غیرضروری را بیصدا کنید: علاوه بر این، بسیاری از اپلیکیشنها اعلانهای غیرضروری ارسال میکنند، اما میتوان این اعلانها را بیصدا کرد تا وسوسه برداشتن گوشی به این بهانه که «شاید چیز مهمی باشد» از بین برود.
- گوشی را در اتاق دیگری بگذارید: همچنین، اگرچه ممکن است در ابتدا چالشبرانگیز باشد، اما صرفاً قرار دادن گوشی در یک اتاق دیگر برای مدتی کوتاه، میتواند یک فرصت استراحت و تجدید قوای عالی به شما بدهد.
منبع: Slashgear
