ستارهشناسان میگویند یک تحلیل جدید، یکی از مهمترین کشفیات کیهانشناسی مدرن را تقویت کرده و نشان میدهد که جهان همچنان با سرعتی شتابدار در حال انبساط است.
این نتیجه، ادعای بحثبرانگیزی را که در اواخر سال ۲۰۲۵ مطرح شده بود، خنثی میکند؛ ادعایی که پشنهاد میکرد انرژی تاریک (پدیده مرموزی که تصور میشود انبساط شتابدار جهان را به جلو میراند) ممکن است در حال ضعیف شدن باشد. اگر آن ادعا درست بود، دههها پژوهش و یکی از سنگبناهای اخترشناسی مدرن زیر سوال میرفت.
در عوض، محققان به سرپرستی دانشگاه ساوتهمپتون دریافتند که اندازهگیریهای اولیه همچنان قابل اعتماد هستند و به نظر میرسد جهان دقیقاً همانطور رفتار میکند که مدلهای فعلی پیشبینی میکنند.
این یافتهها در مجله یادداشتهای ماهانه انجمن سلطنتی اخترشناسی (Monthly Notices of the Royal Astronomical Society) منتشر شده است. این تیم بینالمللی شامل اخترفیزیکدانان برنده جایزه نوبل، یعنی پروفسور آدام ریس و پروفسور برایان اشمیت بود.
تحلیل جدید از انرژی تاریک حمایت میکند
به گفته نویسنده اصلی این مقاله، دکتر فیل وایزمن از دانشگاه ساوتهمپتون، جنجالی که پس از ادعاهای سال گذشته به وجود آمد، ناشی از یک سوءبرداشت در تحلیل دادهها بوده است، نه وجود مشکلی در خودِ جهان.
او گفت:
اندازهگیریهای قبلی و کاملاً پذیرفتهشده، در واقع درست بودند و درک فعلی ما از سرنوشت جهان همچنان مستحکم باقی مانده است.
خوشبختانه ما از این بحران عبور کردیم، اما این راز که چرا جهان همچنان در حال شتاب بخشیدن به اندازه خود است، پابرجا میماند.
با اثبات صحت اندازهگیریهایمان، میتوانیم به جای اینکه به اصل وجود انرژی تاریک شک کنیم، دوباره به تلاش برای درک ماهیت واقعی آن برگردیم.
انبساط شتابدار جهان اولین بار توسط پروفسور ریس و اشمیت به همراه اخترفیزیکدان آمریکایی، سائول پرلموتر کشف شد. کار آنها جایزه نوبل فیزیک را در سال ۲۰۱۱ به ارمغان آورد.
اگر چالش سال ۲۰۲۵ درست از آب درمیآمد، نهتنها آن کشفِ برنده جایزه نوبل، بلکه نزدیک به ۳۰ سال تحقیقات کیهانشناسی که بر پایه آن بنا شده بود را نیز تضعیف میکرد.
پروفسور ریس گفت:
ادعاهای خارقالعاده نیازمند بررسیهای بهشدت دقیق هستند.
آنچه ما دریافتیم این است که وقتی این ابرنواخترها را با در نظر گرفتن محیطهای میزبان و جمعیتهای مختلف کالیبره میکنیم، شواهد مربوط به شتاب کیهانی بهطرز چشمگیری همسو و استوار باقی میمانند.
بازبینی اندازهگیریهای ابرنواخترها
تیم ساوتهمپتون برای بررسی این ادعاها، مجدداً به سراغ مشاهدات مربوط به «ابرنواخترهای نوع Ia» رفت؛ انفجارهای بسیار درخشانی از ستارههای کوتوله سفید که ستارهشناسان از آنها برای اندازهگیری فاصلههای بسیار دور در سراسر جهان استفاده میکنند.
مطالعه سال ۲۰۲۵ استدلال کرده بود که این ابرنواخترها با پیر شدن جهان، به اوج درخشندگی متفاوتی رسیدهاند. بر اساس آن تفسیر، ستارهشناسان ممکن است به اشتباه نتیجه گرفته باشند که انبساط کیهانی در حال شتاب گرفتن است، در حالی که در واقع سرعت آن رو به کاهش بوده است.
با این حال، مطالعه جدید اشکالاتی را در آن تحلیل شناسایی کرد.
محققان دریافتند که پژوهش قبلی، به اشتباه سن یک کهکشان را معادل سن ستارهای فرض کرده بود که در نهایت به صورت یک ابرنواختر منفجر شده است. این تیم نتیجه گرفت که این فرض منجر به نتایج نادرستی شده است.
پژوهشگران همچنین خاطرنشان کردند که مقاله سال ۲۰۲۵، جرم کهکشانهای میزبان این ابرنواخترها را بهدرستی در نظر نگرفته بود. این اصلاحیه بهطور معمول در مطالعات کیهانشناسی مدرن گنجانده میشود زیرا به بهبود دقت اندازهگیریها کمک میکند.
درسهایی برای کیهانشناسی
پروفسور مارک سالیوان از دانشگاه ساوتهمپتون تاکید کرد که زیر سوال بردن ایدههای تثبیتشده، همچنان بخش لازمی از فرآیند علمی است.
او گفت:
پیشرفت اینگونه حاصل میشود. اگرچه این ایده درست از آب در نیامد، اما راههای جدیدی را برای تفکر در مورد چگونگی انفجار ابرنواخترها و نحوه اندازهگیری دقیقتر انرژی تاریک باز کرده است.
نویسنده همکار، دکتر برودی پوپوویچ گفت که این مطالعه فرصتی را برای بازبینی فرضهایی که پایههای کیهانشناسی مدرن را تشکیل میدهند، فراهم کرد.
او افزود:
ما اخیراً واقعاً روی اخترفیزیکِ این انفجارها و چگونگی تأثیر آنها بر کیهانشناسی تمرکز کرده بودیم.
این فرصت خوبی بود تا به عقب برگردیم و تمام فرضهای خود را مرور کنیم؛ و معلوم شد که بله، ما این مسائل را درک میکنیم و آنها را در اندازهگیریهای کیهانشناسی خود لحاظ میکنیم.
منبع: Scitechdaily
