دانشمندان در کره جنوبی شواهدی کشف کردهاند که نشان میدهد دهانههای ناشی از برخورد سیارک ها ممکن است نقش مهمی در ظهور و رشد حیاتِ تولیدکننده اکسیژن در دوران اولیه زمین ایفا کرده باشند.
یک تیم تحقیقاتی از «مؤسسه علوم زمین و منابع معدنی کره» (KIGAM) موفق به کشف استروماتولیتها در داخل دهانه برخوردی «هاپچئون» (Hapcheon) شدند؛ این دهانه، تنها دهانه برخورد سیارکی تایید شده در شبهجزیره کره است. استروماتولیتها ساختارهای سنگی لایهلایهای هستند که توسط جوامع میکروبی باستانی شکل گرفتهاند و در میان قدیمیترین نشانههای شناختهشده از حیات روی زمین قرار دارند.
یافتههای این مطالعه در مجله علمی Communications Earth & Environment منتشر شده است.
دریاچههای گرمابیِ درون دهانهها؛ زیستگاهی احتمالی برای میکروبهای اولیه
محققان بر این باورند که این استروماتولیتها در یک دریاچه گرمابی (دارای آب گرم و غنی از مواد معدنی) شکل گرفتهاند که پس از برخورد یک سیارک غولپیکر به وجود آمده بود. گرمای حاصل از سنگهای ذوبشده در جریان این برخورد، احتمالاً برای مدتهای طولانی آب را گرم نگه داشته و آن را پر از مواد معدنی کرده است؛ امری که محیطی ایدهآل برای شکوفایی و رشد حیات میکروبی ایجاد کرد.
استروماتولیتها معمولاً با سیانوباکتریها مرتبط هستند؛ ریزموجوداتی (میکروارگانیسمهایی) که قادرند از طریق فتوسنتز، اکسیژن تولید کنند. سوابق فسیلی نشان میدهند که این ساختارها حداقل ۳.۵ میلیارد سال پیش نیز وجود داشتهاند.
این تیم تحقیقاتی چندین استروماتولیت را در بخش شمال غربی دهانه هاپچئون شناسایی کردند که عرض هر کدام حدود ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر بود. این اولین بار است که وجود استروماتولیتها در این سایت برخوردی گزارش میشود.
دیدگاهی جدید درباره «رویداد بزرگ اکسیداسیون» زمین
این کشف میتواند به دانشمندان کمک کند تا «رویداد بزرگ اکسیداسیون» (GOE) را بهتر درک کنند؛ رویدادی که در حدود ۲.۴ میلیارد پیش رخ داد و طی آن، سطح اکسیژن در اتمسفر زمین به شدت افزایش یافت.
به گفته محققان، دریاچههای گرمابی ایجادشده توسط برخورد سیارکها ممکن است به عنوان زیستگاههای محافظتشدهای عمل کرده باشند که میکروبهای تولیدکننده اکسیژن در آنها رونق یافتند. این محیطهای ایزوله و منزوی، پیش از آنکه اکسیژن در سراسر سیاره فراگیر شود، احتمالاً به عنوان «واحههای اکسیژنیِ» محلی عمل میکردهاند.
شواهد ژئوشیمیایی به فعالیت آبهای داغ اشاره دارند
آنالیز شیمیایی این استروماتولیتها، ردهایی از مواد فرازمینی و همچنین سنگ بسترِ اطراف را نشان داد. محققان علاوه بر این، شواهدی یافتند که ثابت میکرد این ساختارها توسط آبهای با دمای بالا تغییر شکل یافتهاند.
داخلیترین لایهها، نشانههای گرمابی قویتری را از خود نشان دادند؛ این امر گویای آن است که لایههای مذکور در فازهای اولیه و داغترِ تاریخچه این دریاچه شکل گرفتهاند.
در مجموع، این شواهد از این نظریه حمایت میکنند که استروماتولیتها در داخل یک دریاچه گرمابیِ پس از برخورد شکل گرفته و به مرور زمان همگام با دریاچه خنک شدهاند.
پیامدهای احتمالی برای مریخ باستان
این یافتهها ممکن است فراتر از زمین نیز کاربرد و اهمیت داشته باشند. دانشمندان بر این باورند که مریخ اولیه نیز زمانی دارای دهانههای برخوردی پر از آب بوده است. به همین دلیل، محققان معتقدند محیطهای دهانهای مشابه در مریخ میتوانند مکانهای نویدبخشی برای جستجوی شواهد حیات میکروبی باستان باشند.
گسترش تحقیقات قبلی روی دهانه هاپچئون
این مطالعه جدید بر پایه تحقیقات قبلی استوار است که در سال ۲۰۲۱ در مجله Gondwana Research منتشر شد؛ زمانی که دانشمندان KIGAM برای نخستین بار وجود دهانه برخوردی هاپچئون را تایید کردند. تحقیق اخیر با کشف استروماتولیتها و نشانههای ژئوشیمیایی مرتبط با آن، شواهد زیستی احتمالی را به محیط این دهانه اضافه میکند.
دکتر «جایسو لیم» (Jaesoo Lim)، نویسنده اصلی این مطالعه، میگوید:
این اولین شواهد جامع است که نشان میدهد استروماتولیتها میتوانند در دریاچههای گرمابی ایجاد شده توسط برخورد سیارکها شکل بگیرند. چنین محیطهایی ممکن است شرایط مساعدی را برای اکوسیستمهای میکروبی اولیه فراهم کرده باشند.
منبع: Scitechdaily
