عدد «۴۰ سال» چیزی است که در بحث عمر رآکتورهای هستهای بیشتر از آنچه که باید مطرح میشود — اگرچه این عدد هیچ ربطی به میزان دوام واقعی آنها ندارد. موضوع این است که وقتی رگولاتورها و نهادهای نظارتی آمریکا شروع به صدور مجوزهای بهرهبرداری کردند، ۴۰ سال حدوداً زمانی بود که انتظار میرفت یک رآکتور هزینههای ساخت خود را جبران کند و بازگرداند؛ و اینگونه بود که این عدد جا افتاد! بنابراین این بیشتر یک تصمیم حسابداری بود تا مرتبط با چیز دیگری مثل قطعات یا موادی که رآکتورها از آنها ساخته شدهاند. همچنین در آن زمان بسیاری از مردم تصور میکردند که نسخه فناوری آن روزها تا آن زمان به هر حال منسوخ و قدیمی خواهد شد!
با این حال، آن افراد نمیتوانستند بیش از این در اشتباه باشند. با نگهداری درست، بیشتر این راکتورها بسیار طولانیتر از آنچه در ابتدا تصور میشد عمر میکنند. در واقع، کمیسیون تنظیم مقررات هستهای (NRC)—آژانس فدرالی که به هر رآکتور تجاری در این کشور مجوز میدهد—مجوزهای تمدید ۲۰ ساله را برای این واحدها صادر کرده است؛ البته زمانی که اپراتور بتواند نحوه استهلاک قطعات نیروگاه و برنامه خود را برای پیشگیری از آن نشان دهد.
بخش عمدهای از ناوگان راکتورهای هستهای آمریکا (همه بهجز هشت رآکتور فعال امروز) قبلاً این مجوزها را دریافت کردهاند. در حال حاضر، NRC از سال ۱۹۸۲ در حال مطالعه فرسایش و پیری رآکتورها بوده و آنها بهطور پیوسته دریافتهاند که هرگونه استهلاکی قابل مدیریت است. علاوه بر این، وزارت انرژی آمریکا (DOE) گزارش داده است که هیچ محدودیت فنی وجود ندارد که یک رآکتور را در ۸۰ سالگی متوقف کند. پژوهشگران حتی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا این حد میتواند به ۱۰۰ سال افزایش یابد یا خیر!
همه رآکتورها شانس پیر شدن پیدا نمیکنند!
با توجه به اینکه انقضای بیشتر آن تمدیدهای ۲۰ ساله اول تا دهه ۲۰۳۰ فرا میرسد، اکنون دوره تمدید ۲۰ ساله دوم روی میز قرار دارد و چند رآکتور قبلاً موفق به دریافت آن شدهاند. با این حال، همه نیروگاههای هستهای واجد شرایط تمدید نشدند، اگرچه این صرفاً به این دلیل بود که آنها مدت بسیار طولانیتری نسبت به بقیه کار کرده بودند. اولین تمدید ۸۰ ساله تازه در سال ۲۰۱۹ صادر شد و بیشتر رآکتورهای ازردهخارجشده در آمریکا زودتر از آن زمان تعطیل شده بودند.
وقتی بالاخره زمان خروج از رده فرا میرسد، رآکتور یک فرآیند نسبتاً خستهکننده و طولانی را طی میکند. همهچیز با تخلیه سوخت شروع میشود، قبل از اینکه به مرحله زدودن آلودگی از هر چیزی که سوخت با آن در تماس بوده برسد. این فرآیند تنها زمانی به پایان میرسد که نهادهای نظارتی موافقت کنند که سایت به قدر کافی تمیز است و تشعشعات باقیمانده در خاک زیر حد قانونی قرار دارد.
برای بازنشسته کردن یک نیروگاه سه روش وجود دارد:
- ۱. برچیدن فوری (Immediate dismantling): تیمها فرآیند را ظرف چند ماه پس از تعطیلی شروع میکنند، اگرچه حتی در این حالت نیز زمین نیروگاه پس از یک دهه برای مصارف دیگر در دسترس خواهد بود.
- ۲. روش ذخیرهسازی ایمن (Safstor): در این روش، ساختمانها پلمب شده و به مدت ۴۰ تا ۶۰ سال تحت نظر قرار میگیرند تا میزان رادیواکتیویته کاهش یابد.
- ۳. دفن یا مدفونسازی (Entombment): یعنی دفن کردن هر آنچه باقی مانده در بتن و رها کردن همهچیز در همان نقطه. نیروگاه چرنوبیل، که حتی پس از ۴۰ سال یک کپسول زمان تلخ است، از روش ذخیرهسازی ایمن استفاده کرد — اگرچه برآورد میشود رآکتورهای آن تا دهه ۲۰۶۰ برچیده نشوند.
قدیمیترین رآکتورهای همچنان فعال در سال ۱۹۶۹ روشن شدند!
امروزه در ایالات متحده — کشوری که بیشترین برق هستهای را تولید میکند — میانگین سن رآکتورها تا مارس ۲۰۲۶ حدود ۴۴ سال است. اگر برآوردهای جدیدتر در نظر گرفته شود، این میزان کمی بیش از نصف عمر کلی آنهاست، بنابراین راه طولانی و باز زیادی در پیش است.
پول و قوانین نظارتی میتوانند به همان راحتی که یک رآکتور را از بین میبرند، آن را نجات دهند. به عنوان مثال، به مدت شش سال، دو رآکتور قدیمی هند از مدار خارج شده بودند. آنها در آستانه ازردهخارجشدن کامل بودند، اما این کشور تمام آن مدت را صرف بازسازی آنها و تعویض لولهکشی سیرکولاسیون خنککننده کرد. این رآکتورها — واحدهای ۱ و ۲ تاراپور — یک جفت واحد ساخته جنرال الکتریک در سواحل ماهاراشترا هستند که در سال ۱۹۶۹ فعالیت تجاری خود را آغاز کردند و آنها را به قدیمیترین رآکتورهای فعال روی سیاره زمین در حال حاضر تبدیل میکند. هر دو در سال ۲۰۲۰ خاموش شدند و سپس در ژوئن ۲۰۲۶ دوباره به مدار بازگشتند. اتفاق مشابهی برای بزرگترین رآکتور هستهای ژاپن افتاد که تنها یک روز پس از بازگشایی دوباره خاموش شد — اگرچه اکنون دوباره فعال است. با این حال، هر دو رآکتور Beznau 1 در سوئیس و Nine Mile Point 1 در نیویورک نیز به سال ۱۹۶۹ برمیگردند، بنابراین سکوی قدیمیترینها کمی شلوغ است.
منبع: Slashgear
