یک ساکن کوچک در منظومه شمسی که فاصلهاش از خورشید بیشتر از پلوتو است، ممکن است در هالهای از یک جو نازک محصور شده باشد. اگر این موضوع تایید شود، این اولین جرم در این اندازه خواهد بود که شناخته شده و میزبان حتی یک جو رقیق است.
کو آریماتسو، ستارهشناس رصدی از رصدخانه ملی ستارهشناسی ژاپن در میتاکا، میگوید:
این کشف نشان میدهد که جهانهای یخی کوچکِ فراتر از نپتون ممکن است آنطور که ما اغلب تصور میکردیم، غیرفعال یا بدون تغییر نباشند. تا پیش از این، پلوتو تنها جرم فرانپتونی بود که جوِ تایید شدهای داشت.
او و همکارانش این مشاهدات را روز گذشته در مجله Nature Astronomy گزارش کردند.
این تیم با استفاده از شبکهای از تلسکوپها در ژاپن، این جرم کوچک را که 2002 XV93 نامیده میشود، ردیابی کردند. در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۴، تلسکوپها در سه نقطه مختلف، حرکت این جرم از مقابل یک ستاره دوردست را ثبت کردند. برای سایر اجرام منظومه شمسی، جزئیات چنین گرفتهای کوچکی که «اختفا» نامیده میشوند، وجود جو و حتی حلقهها را فاش کرده است.
اگر جرم 2002 XV93 فاقد پوشش بود، ستاره باید به صورت ناگهانی خاموش و دوباره ظاهر میشد. اما آریماتسو و همکارانش مشاهده کردند که نور ستاره به مدت حدود ۱.۵ ثانیه به تدریج محو و سپس بازیابی شد. آریماتسو میگوید این کمنور شدنِ نرم، به بهترین وجه با عبور نور ستاره از میان یک جو رقیق و انکسار توسط آن توضیح داده میشود؛ جوی که فشار آن حدود یک ده-میلیونیوم فشار زمین است.
او میگوید:
من واقعاً غافلگیر شدم. عرض این جرم حدود ۴۷۰ کیلومتر است، یعنی تقریباً به اندازه طول دره «گرند کانیون»؛ آنقدر کوچک که گرانش آن باید ضعیفتر از آن باشد که بتواند گاز را برای مدت طولانی نگه دارد. محققان تخمین میزنند که این جو باید در عرض چند هزار سال از بین برود، مگر اینکه چیزی دوباره آن را تامین کند.
این گاز ممکن است بهتازگی آزاد شده باشد، شاید بر اثر برخورد یک جرم یخی مانند یک دنبالهدار، و اخترشناسان دقیقاً در زمان درستی به آن نگاه کردهاند. یا اینکه این جرم ممکن است بهطور منظم از طریق آتشفشانهای یخی (یخفشان)، گاز آزاد کند.
آریماتسو خاطرنشان میکند که یک مورد اختفا نمیتواند توضیحات دیگر مانند وجود غبار را کاملاً رد کند. همچنین این مشاهدات نتوانستند مشخص کنند که جو از چه چیزی ساخته شده یا تا چه ارتفاعی از سطح جرم امتداد یافته است.
او میگوید:
مشاهدات آینده بسیار مهم خواهند بود. اگر جو در چند سال آینده ناپدید شود، میتواند به این معنی باشد که گذرا بوده و بر اثر یک برخورد ایجاد شده است. اما اگر پابرجا بماند یا به صورت فصلی تغییر کند، فرضیه آتشفشان یخی قوت میگیرد.
منبع: Sciencenews
