شاید در نگاه اول، خانه هوشمند بدون اینترنت مفهومی متناقض و غیرممکن به نظر برسد، اما با بهرهگیری از پروتکلهای ارتباطی محلی، بسیاری از قابلیتهای کلیدی بدون نیاز به شبکه به خوبی کار میکنند؛ برای آشنایی با جزئیات این راهکارهای آفلاین و انتخاب بهترین گزینه، با اِروتِک همراه باشید.
در حال حاضر دستگاههای هوشمند متعددی وجود دارند که بدون نیاز به اینترنت کار میکنند، اما شما میتوانید یک قدم فراتر بگذارید و یک سیستم خانه هوشمند کامل و مستقل از برند (Brand-agnostic) بسازید که کاملاً به صورت محلی (Locally) اجرا شود. این یعنی خانهای هوشمند که برای ادامه کار خود نیازی به «کلاد» (فضای ابری) یا سرورهای یک شرکت خاص ندارد. با انتخاب دستگاهها و راهاندازی درست، داشتن یک خانه هوشمند بدون اینترنت بسیار شدنیتر از آن چیزی است که در ابتدا به نظر میرسد.
امروزه سرویسهای AWS (آمازون) و کلودفلر (Cloudflare) به ستون فقرات اینترنت تبدیل شدهاند و هر بار که یکی از این ارائهدهندگان دچار قطعی میشود، همگی به یاد میآوریم که دستگاههای هوشمند ما تنها به اندازه یک قطعی اینترنت با بیاستفاده شدن فاصله دارند! با یک خانه هوشمند تحت کنترل محلی، تا زمانی که شبکه محلی شما (مودم و روتر داخل خانه) وصل باشد، میتوانید این مشکل را دور بزنید. همچنین وقتی قرار نباشد همه اطلاعات مدام به کلاد فرستاده و از آن دریافت شوند، کنترل بیشتری روی ترافیک شبکه و دادههای خود خواهید داشت که این امر حریم خصوصی بالاتری را برای شما به ارمغان میآورد.
اگرچه یک خانه هوشمند محلی تمام مزایای فوق را به همراه دارد، اما نکتۀ منفی آن از دست دادن دسترسی از راه دورِ آسان است؛ دسترسی کوچکی که بهویژه برای قفلهای هوشمند، دوربینها و ترموستاتها بسیار کاربردی است. بنابراین اگر تمایلی به فدا کردن این ویژگی ندارید، میتوانید از یک رویکرد ترکیبی (Hybrid) استفاده کنید.
برای ساخت یک خانه هوشمند آفلاین به چه چیزهایی نیاز دارید؟
رکن اصلی و مغز متفکر بیشتر خانههای هوشمند کاملاً آفلاین، یک هاب Home Assistant (هوم اسیستنت) است. هوم اسیستنت یک رابط کاربری متنباز (Open source) برای خانه هوشمند است که اولویت خود را روی کنترل محلی دستگاهها و حریم خصوصی قرار داده است؛ بنابراین گزینهای ایدهآل برای این کار است. اگرچه میتوانید هوم اسیستنت را روی برد رازبری پای ۴ یا ۵ (Raspberry Pi) نصب کنید یا حتی به سراغ نسخه آماده Home Assistant Green بروید، اما با توجه به قیمتهای فعلی حافظه (رم)، خرید یک مینی پیسی (Mini PC) ارزانقیمت گزینه بهتری است. سیستم Hubitat (هابیتات) جایگزین کمتر شناختهشدهتری است که برای راهاندازیهای اولیه با استفاده از پروتکلهای Zigbee یا Z-Wave خوب کار میکند، اما در مقایسه با هوم اسیستنت بسیار محدود است. استفاده از هابیتات همچنین مستلزم خرید هاب اتوماسیون اختصاصی آن برای پردازش محلی است، اما همچنان یک گزینه به شمار میرود.
فراتر از یک هاب مرکزی، باید دستگاههایی را انتخاب کنید که به صورت آفلاین کار کنند. از نظر فنی، میتوانید برخی از دستگاههای وایفای یا اینترنت اشیاء (IoT) را با ایزوله کردن آنها در شبکه محلی (LAN) خود دوباره پیکربندی کنید. با این حال، این کار مستلزم ورود به تنظیمات عمیق روتر و فایروال شماست و نتیجه کار بسته به نوع دستگاهها میتواند متفاوت باشد. دو پروتکل Zigbee و Z-Wave فناوریهای ارتباطی بیسیمی هستند که به وایفای وابسته نیستند و کنترل محلی را از طریق یک هاب یا کنترلر سازگار امکانپذیر میکنند. صرف نظر از اینکه کدام را انتخاب میکنید، هر دو پلتفرم برای برقراری ارتباط با دستگاههای شما به یک آداپتور نیاز دارند. هوم اسیستنت هر دو آداپتور را به صورت رسمی عرضه میکند: مدل Home Assistant Connect ZBT-2 برای پروتکل زیگبی و مدل ZWA-2 برای پروتکل زد-ویو. البته آداپتورهای USB دیگری نیز برای هر دو پلتفرم در بازار وجود دارد و دستتان برای خرید باز است.
هر دو پروتکل زیگبی و زد-ویو، دستگاههای دستهبندیهای رایج خانه هوشمند را تغذیه میکنند، اما محصولات زیگبی معمولاً ارزانتر و متنباز هستند و کاتالوگ بسیار وسیعی از دستگاهها را شامل میشوند. پروتکل زد-ویو انحصاری و عموماً گرانتر است، اما معمولاً برد آنتندهی بهتر و سازگاری بالاتری میان دستگاههای مختلف ارائه میدهد. هر دو پروتکل از رمزگذاری متقارن AES-128 استفاده میکنند و با دیگر دستگاههای موجود در اکوسیستم، یک شبکه مش (Mesh network) تشکیل میدهند. حتی تشخیص صدا برای فرمانهای صوتی را نیز میتوان به صورت کاملاً آفلاین و از طریق مدلهای زبانی بزرگ محلی (Local LLMs) ترکیبشده با ویژگی Assist در هوم اسیستنت پیادهسازی کرد.
فناوری ارتباط از طریق خطوط برق (PLC) را فراموش نکنید
چیزی که اغلب در گفتگوهای مربوط به خانه هوشمند آفلاین نادیده گرفته میشود، فناوری پاورلاین یا همان ارتباط از طریق خطوط برق (Power Line Communication – PLC) است. فناوری PLC با انتقال دادهها از طریق سیمکشی برق موجود در خانه شما کار میکند. این فناوری سالهاست که وجود دارد و پایه و اساس پروتکل X10 بود؛ پروتکلی که با ورودش در دهه ۱۹۷۰ به عنوان آغازگر عصر اتوماسیون خانگی شناخته میشود.
یک گزینه بسیار در دسترس و مقرونبهصرفه مبتنی بر PLC، برند Insteon (اینستئون) است؛ اعتبار اینستئون زمانی به شدت لطمه خورد که ناگهان اعلام ورشکستگی کرد و درهای خود را بست، اما طولی نکشید که به لطف کاربران وفادارش که عملاً شرکت را خریدند، دوباره احیا شد. مشکلات مالی اینستئون هرگز به خاطر کیفیت محصولاتش نبود، بلکه بیشتر به دلیل سوءمدیریت شرکت مادر سابق آن (SmartLabs) در طول محدودیتهای زنجیره تامین در دوران کرونا بود.
برند اینستئون منحصربهفرد است، زیرا از یک فناوری شبکه مش دوگانه – یا همانطور که خودشان میگویند «دو بانده» (Dual-band) – استفاده میکند که هم از فرکانس رادیویی بیسیم (RF) و هم از سیمکشی برق خانه (PLC) بهره میبرد. این ویژگی به دستگاههای اینستئون اجازه میدهد تا نهتنها بدون وایفای کار کنند، بلکه به عنوان یک شبکه همتابههمتا (Peer-to-peer) عمل کنند. برای شروع کار با اینستئون، معمولاً هاب اینستئون را برای دسترسی تحت وب میخرند، اما مسیر بهتر برای کنترل کاملاً آفلاین، خرید آداپتور Insteon USB PLM است که میتوانید از آن برای اتصال متقابل دستگاههای اینستئون و رابط کاربری با هوم اسیستنت استفاده کنید.
منبع: Slashgear
