بازار قطعات کامپیوتر (PC) با سرعت بالایی در حال حرکت است، بنابراین تمام فناوریهای جانبی نیز باید خود را با این سرعت وفق دهند. برای نمونه، فناوری “دیسپلی پورت (DisplayPort)” را در نظر بگیرید؛ یک رابط ویدیویی شبیه به HDMI که توسط VESA (گروه استانداردسازی پشت پرده اکثر فناوریهای نمایشگر PC) توسعه یافته است. به محض اینکه مانیتورها و کارتهای گرافیک شروع به عبور از مرزهای توانایی نسخههای قدیمیتر میکنند، نسخه جدیدی روانه بازار میشود. دیسپلی پورت ۱.۴ در سال ۲۰۱۶ عرضه شد و در حالیکه تقریباً برای یک دهه به عنوان استاندارد پیشفرض ایفای نقش کرده، اکنون جای خود را به نسخه ۲.۱ داده است که در سال ۲۰۲۲ معرفی شد. اما تفاوت دیسپلی پورت ۲.۱ با ۱.۴ در چیست؟ با اِروتِک همراه باشید.
دیسپلی پورت ۲.۱ در واقع بزرگترین ارتقایی است که این استاندارد در این چند وقت به خود دیده و مشهودترین تغییر آن، توانایی انتقال حجم بسیار بیشتری از دادهها نسبت به نسخه قبلی است.
برای درک بهتر، پهنای باند اسمی (خام) دیسپلی پورت ۱.۴ حداکثر ۳۲.۴ گیگابیت بر ثانیه (Gbps) است، هرچند پس از کسر اتلافهای ساختاری (Overhead)، در نهایت حدود ۲۵.۹۲ گیگابیت بر ثانیه پهنای باند کاربردی در اختیار خواهید داشت. در همین حال، پهنای باند خام دیسپلی پورت ۲.۱ تا ۸۰ گیگابیت بر ثانیه بالا میرود که حدود ۷۷.۳۷ گیگابیت بر ثانیه از آن قابل استفاده باقی میماند؛ یعنی تقریباً نزدیک به سه برابر چیزی که نسخه قدیمیتر ارائه میداد.
این موضوع از این جهت اهمیت دارد که به تنهایی تعیینکننده تمام کارهایی است که مانیتور شما از پس انجامشان برمیآید. سقف توانایی نسخه ۱.۴ بالا بود، اما در حالیکه میتوانست کیفیت 4K را در نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتز اجرا کند، فراتر رفتن از این مقدار به معنای فعال کردن سیستم فشردهسازی برای جا دادن سیگنال در پهنای باند بود. نسخه ۲.۱ یک گام رو به جلو است و به شما اجازه میدهد کیفیت 4K را تا ۲۴۰ هرتز یا کیفیت 8K را بدون نیاز به هیچگونه فشردهسازی انتقال دهید.
نسخه ۲.۱ چگونه این حجم عظیم از داده را جابهجا میکند؟
دیسپلی پورت ۲.۱ از نرخ انتقال داده (Link Rate) به مراتب بالاتری در هر کانال (Lane) بهره میبرد که دسترسی به چنین پهنای باندهای سرسامآوری را ممکن میسازد. در عین حال، این نسخه با استفاده از یک سیستم کدگذاری بسیار کارآمدتر، میزان اتلاف پهنای باند (Overhead) را کاهش داده است. در حالیکه نسخه قدیمیتر ۱.۴ به مکانیزمی به نام 8b/10b متکی است که در آن ۲۰٪ از کل پهنای باند هدر میرود، نسخه جدیدتر ۲.۱ به سیستم 128b/132b سوئیچ کرده است که میزان هدررفت آن تنها ۳٪ است. البته به خاطر داشته باشید که اعداد فوق بازتابدهنده محدودیتهای تئوری استانداردهای دیسپلیپورت هستند، نه محدودیت کابلهای دیسپلیپورت در دنیای واقعی که معمولاً کمی پایینتر است.
با این حال، با وجود تمام تفاوتها، این دو نسخه با یکدیگر سازگاری دارند. بنابراین اگر به عنوان مثال یک کارت گرافیک با پورت DP 2.1 را به یک مانیتور قدیمیتر با پورت 1.4 وصل کنید، بدون هیچ مشکلی کار خواهد کرد، چرا که هر دو از شکل ظاهری کانکتور کاملاً یکسانی استفاده میکنند. تنها تفاوت این خواهد بود که اتصال برقرارشده بهطور خودکار به سرعت پایینتر (نسخه ۱.۴) محدود میشود. اما در مورد اینکه آیا واقعاً به نسخه ۲.۱ نیاز دارید یا خیر، مسئله این است که نسخه ۱.۴ بسیار توانمندتر از آن چیزی است که به نظر میرسد.
آیا واقعاً به نسخه ۲.۱ نیاز دارید؟
دیسپلی پورت ۱.۴ حتی امروز هم بسیار کارآمد است و بهطور پیشفرض از کیفیت 4K در ۱۲۰ هرتز یا 8K در ۳۰ هرتز بدون فشردهسازی پشتیبانی میکند. با فعالسازی قابلیت فشردهسازی (DSC 1.2a)، این پورت میتواند خروجی 4K در ۲۴۰ هرتز یا حتی 8K در ۶۰ هرتز را ارائه دهد. با این حال، انجمن VESA فناوری فشردهسازی DSC را از نظر بصری «بدون افت کیفیت» (Visually Lossless) دستهبندی کرده است و بر اساس گزارشها، کاربران نمیتوانند تفاوت میان حالت فشرده و غیرفشرده را به طور ملموس تشخیص دهند.
اما نسخه ۲.۱ برای کارهای خاصی کاملاً گرهگشا است. موضوع این است که وقتی نسخه ۱.۴ به آن رزولوشنها و نرخهای نوسازی بالا دست پیدا میکند، تقریباً تمام پهنای باند خود را به طور کامل مصرف کرده است. در مقابل، نسخه ۲.۱ بدون اینکه تحت فشار قرار بگیرد این کار را انجام میدهد، بنابراین میتواند ویژگیهای جانبی دیگر مثل عمق رنگ ۱۰ بیتی (10-bit color)، قابلیت HDR و نرخهای نوسازی بسیار بالا را بهطور همزمان ارائه دهد. این نسخه بدون اینکه با کمبود پهنای باند مواجه شود از پس کار برمیآید و نیازی به فشردهسازی ندارد. علاوه بر این، نسخه ۲.۱ برای سیستمهای مجهز به چند مانیتور بسیار مناسبتر است. در نسخه ۱.۴، اگر چند مانیتور را به صورت زنجیرهای (Daisy-Chain) به یک پورت متصل کنید، در بالاترین تنظیمات به سرعت با محدودیت پهنای باند مواجه خواهید شد.
امروزه نسخه ۲.۱ بسیار بیشتر از گذشته در دسترس است. کارتهای گرافیک سری RTX 50 انویدیا (که مزایا و معایب خاص خود را دارند) و همچنین سری RX 9000 شرکت AMD اکنون همراه با این پورت عرضه میشوند. بسیاری از پنلهای اولد با کیفیت 4K و سرعت ۲۴۰ هرتز نیز این استاندارد را به صورت پیشفرض در خود دارند. در مورد کابلها، کابلهای ۲.۱ قیمت بالاتری دارند.
منبع: Slashgear
