دانشمندان یک «مرکز پاک‌سازی» جدید در مغز انسان کشف کردند!

پژوهشگران شواهد جدیدی از مسیرِ پیش‌تر ناشناخته‌ای کشف کرده‌اند که مغز انسان ممکن است برای پاک‌سازی ضایعات و مواد زائد از آن استفاده کند. آنها با استفاده از تصویربرداری MRI پیشرفته به‌صورت زنده – که در اصل برای تحقیقات مرتبط با پرواز فضایی توسعه یافته بود – جریان آهستهٔ مایعات عمیق در مغز را دنبال و مشاهده کردند که این جریان برخلاف جریان طبیعی خون رفتار می‌کند.

در این پژوهش مشخص شد که مسیر تخلیهٔ لنفاتیک جدیدی در مجاورت شریان مننژ میانی (MMA) وجود دارد که نشان می‌دهد این بخش می‌تواند به عنوان یک مرکز پاک‌سازی یا هاب در سیستم لنفاتیک مغز عمل کند. این سیستم لنفاتیک مسئول برداشتن ضایعات از مغز و انتقال آن‌ها به سیستم لنفاتیک محیطی بدن است، جایی که می‌توانند حذف شوند.

روش تحقیق و یافته‌ها

پژوهشگران در دانشگاه پزشکی کارولینای جنوبی (Medical University of South Carolina) با همکاری ناسا از ابزار MRI لحظه‌ای (real‑time) استفاده کردند تا حرکت مایع مغزی نخاعی و مایعات میان‌بافتی را در اطراف شریان مننژ میانی دنبال کنند. آنها این بررسی را بر روی پنج داوطلب سالم انجام دادند و مشاهده کردند که مایعات در این مسیر به‌صورت آهسته و غیرپالس‌دار حرکت می‌کنند – الگویی که به تخلیهٔ لنفاتیک شباهت دارد نه به جریان سریع و ضربانی خون.

دکتر اوْندر آل‌بایرام، استاد بخش آسیب‌شناسی و پزشکی آزمایشگاهی، توضیح داد که این جریان رفتاری مشابه جریان خون در شریان ندارد و به‌جای آن شکل رفتاری تدریجی و در جهت تخلیه‌ای دارد، که نشان می‌دهد این شریان بخشی از «سیستم پاک‌سازی» مغز است.

بازنگری در دیدگاه قدیمی دربارهٔ مغز

پیش از این، بیش از یک دهه تصور غالب بر این بود که مننژها (پوشش‌های محافظ چندلایه‌ای که مغز و نخاع را در بر می‌گیرند) صرفاً مانند یک سد عمل می‌کنند و جداکنندهٔ مغز از سیستم ایمنی بدن هستند. اما تحقیقات آل‌بایرام و تیمش نشان داده‌اند که رگ‌های لنفاتیک در این غشاها وجود دارند و به شبکهٔ لنفاتیک بدن متصل‌اند، که این دیدگاه قدیمی را دگرگون می‌کند.

تصویربرداری و تأیید میکروسکوپی

برای تأیید نتایج MRI، تیم پژوهشی با دانشمندان دانشگاه کرنل همکاری و از تصویربرداری با وضوح بسیار بالا برای بررسی بافت مغز انسان استفاده کرد. این نقشه‌برداری دقیق نشان داد که سلول‌های اطراف شریان مننژ میانی مشابه سلول‌های موجود در رگ‌های لنفاتیک هستند – به‌طور مستقیم ارتباط بین تصاویر MRI و شواهد سلولی را تأیید کرد.

اهمیت کشف و کاربردهای بالقوه

این یافته‌ها به درک بهتر نحوه عملکرد سیستم لنفاتیک مغز کمک می‌کنند و احتمال دارد نقشهٔ راهی فراهم کنند برای شناخت بهتر بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر، آسیب‌های مغزی، التهاب عصبی و حتی اختلالات روانی. آل‌بایرام تأکید کرده که درک عملکرد مغز سالم در انسان‌ها قبل از مدل‌های حیوانی اهمیت دارد، چون شناخت این رفتار طبیعی امکان بررسی تغییرات بیماری‌زایی را فراهم می‌کند.

منبع: Scitechdaily