انسان‌ها فقط پنج حس ندارند؛ ممکن است تا ۳۳ حس داشته باشیم!

ما اغلب فکر می‌کنیم ادراک انسان محدود به پنج حس سنتی (بینایی، شنوایی، لامسه، بویایی و چشایی) است، اما علوم عصبی مدرن نشان می‌دهد که بدن انسان ممکن است به ده‌ها سامانه‌ی حسی درهم‌تنیده متکی باشد. این حس‌ها به‌طور مداوم با هم کار می‌کنند و تجربه‌ی ما از بافت، طعم، تعادل و حتی احساس خود را شکل می‌دهند.

محققان علوم اعصاب اکنون ادراک را به‌عنوان یک سیستم توزیع‌شده می‌نگرند، جایی‌که چندین کانال حسی با هم در تعامل هستند تا یک واقعیت پیوسته و منسجم ایجاد کنند. به این ترتیب، تغییر در یک ورودی حسی (مثلاً صدا یا تحریک لمسی) می‌تواند به‌طور نامحسوس چیزهایی را که احساس یا می‌بینیم تغییر دهد.

وقتی ساعات زیادی را جلوی صفحه‌نمایش سپری می‌کنیم، تمایل داریم بیش از حد روی بینایی و شنوایی تمرکز کنیم و حواس دیگر را نادیده بگیریم، اگرچه آن‌ها حتی وقتی به آن‌ها توجه نمی‌کنیم نیز فعال هستند. اگر توجه خود را افزایش دهیم، می‌توانیم تفاوت بین سطوح خشن و صاف، تنش در شانه‌ها یا نرمی یک تکه نان را احساس کنیم.

در زندگی روزمره نیز این حس‌ها همیشه در کار هستند: مثلاً احساسی که دندان‌پاک‌کن در دهان ایجاد می‌کند، صدای و فشار آب در دوش یا بوی شامپو و قهوه‌ی تازه‌دم که بعدها تجربه می‌کنیم.

ارسطو در زمان باستان پنج حس را معرفی کرد، اما در همان زمان باور داشت دنیا از پنج عنصر تشکیل شده است، دیدگاهی که ما دیگر آن را نمی‌پذیریم. به همین شکل، علم مدرن اکنون نشان می‌دهد که ادراک انسان به بسیاری بیش از پنج حس وابسته است.

طبق گفته‌ی پروفسور چالرز اسپنس از Crossmodal Laboratory در دانشگاه آکسفورد و همکاران علوم عصبی او، انسان‌ها ممکن است بین ۲۲ تا ۳۳ حس داشته باشند.

برخی از این حس‌های اضافه عبارت‌اند از:

• پروپریوسپشن (Proprioception): حس موقعیت و حرکت اعضای بدن بدون نگاه کردن؛
• حس تعادل (Vestibular): مربوط به کانال‌های گوش داخلی است و به ما کمک می‌کند موقعیت خود را در فضا تشخیص دهیم؛
• اینترئوسپشن (Interoception): آگاهی از نشانه‌های داخلی بدن مانند افزایش ضربان قلب یا احساس گرسنگی؛
• حس آژانسی (Agency) که تجربه حرکت ارادی اعضا را تعریف می‌کند؛
• حس مالکیت بدن (Ownership) که آگاهی از اینکه یک عضو بدن متعلق به خود ماست، به ما می‌دهد.

برخی از حس‌های سنتی نیز در عمل ترکیبی از چند حس هستند؛ مثلاً لامسه شامل حس درد، دما، خارش و لمسی است و وقتی چیزی را می‌چشیم، ترکیبی از لامسه، بو و چشایی (Gustation) تجربه می‌شود – که همه با هم طعم را شکل می‌دهند.

منبع: Scitechdaily