چقدر آب توسط ChatGPT مصرف می‌شود؟!

هوش مصنوعی ChatGPT ممکن است شبیه یک موجود جادویی به‌نظر برسد که برای پاسخ دادن به پرسش‌های ما و کمک در کارهایی مثل تولید تصویر وجود دارد، اما هزینه‌ای واقعی و فیزیکی استفاده آن فراتر از پولی است که حتی برای نسخه‌های پیشرفته‌تر آن می‌پردازیم. مراکز داده‌ای که ChatGPT و دیگر مدل‌های هوش مصنوعی را اجرا می‌کنند — مانند Digital Realty Innovation Lab در واشینگتن دی‌سی — فضای بسیار زیادی اشغال می‌کنند و فشار سنگینی به شبکه‌های برق وارد می‌سازند، اما این تنها بخش ماجرا نیست. چت‌بات‌هایی مثل ChatGPT همچنین مقدار زیادی آب مصرف می‌کنند و این مصرف رو به افزایش است. اما چقدر آب توسط ChatGPT مصرف می‌شود؟! برای بررسی این موضوع با اِروتِک همراه باشید.

البته منظور این نیست که ChatGPT «آب می‌نوشد»، بلکه مراکز داده‌ای که سرورهای ChatGPT را در خود جای داده‌اند برای خنک نگه‌داشتن سخت‌افزار از آب استفاده می‌کنند؛ عمدتاً از طریق برج‌های خنک‌کننده یا سامانه‌های خنک‌سازی تبخیریِ مبتنی بر آب. این فرایند می‌تواند سالانه بین ۱۰۰ میلیون تا ۱٫۸ میلیارد گالن آب مصرف کند و این رقم حتی مصرف‌های غیرمستقیم را هم شامل نمی‌شود؛ مانند آبی که برای تولید برق یا ساخت تراشه‌های مورد استفاده در سرورها مصرف می‌شود.

این اعداد مربوط به مراکز داده به‌طور کلی هستند؛ اما مشخص کردن اینکه دقیقاً ChatGPT چه مقدار آب مصرف می‌کند، موضوعی جداگانه و بسیار پیچیده است. با توجه به تنوع بسیار زیاد پرامپت‌ها و درخواست‌های ChatGPT، احتمالاً راهی برای تعیین قطعی میزان مصرف آب آن وجود ندارد.

با این حال، در سال‌های اخیر چندین مطالعه تلاش کرده‌اند مصرف آب این چت‌بات محبوب را به‌صورت عددی برآورد کنند. برای نمونه، یک مطالعهٔ پیش‌چاپ در arXiv پیش‌بینی می‌کند که GPT-4o ممکن است سالانه بین ۳۵۰ تا ۴۱۷ میلیون گالن آب مصرف کند؛ یعنی حدود ۱٫۳ تا ۱٫۶ میلیارد لیتر آب، بر اساس فرضِ پردازش ۷۰۰ میلیون درخواست در روز!

اما این تنها عددی نیست که پژوهشگران برای مصرف آب ChatGPT مطرح کرده‌اند.

برآوردهای دیگر از مصرف آب ChatGPT

یکی از نخستین تلاش‌ها برای تحلیل و تخمین مصرف آب ChatGPT در سال ۲۰۲۳ در arXiv منتشر شد و سپس در سال ۲۰۲۵ در نشریهٔ Communications of the ACM به چاپ رسید. این مطالعه با عنوان «Making AI Less ‘Thirsty» مصرف آب GPT-3 را هنگام اجرای آن روی سرورهای مایکروسافت بررسی کرده بود. نویسندگان این پژوهش برآورد کردند که آموزش GPT-3 به‌تنهایی می‌تواند در مجموع حدود ۵٫۴ میلیون گالن آب مصرف کند.

در همین مطالعه، مصرف آب ChatGPT در بخش کاربری (مصرف مستقیم کاربران) حدود ۵۰۰ میلی‌لیتر (معادل ۱۶٫۹ اونس مایع) برای «تقریباً ۱۰ تا ۵۰ پاسخ با طول متوسط» برآورد شده بود.

مطالعهٔ دیگری با عنوان «A Water Efficiency Dataset for African Data Centers» نیز در سال ۲۰۲۵ در نشریهٔ Communications of the ACM منتشر شد (و یک سال پیش‌تر ابتدا در arXiv قرار گرفته بود). این پژوهش به‌طور خاص بر مصرف آب چت‌بات‌های هوش مصنوعی در آفریقا تمرکز داشت و سعی کرد مصرف آب Llama-3-70B و GPT-4 را هنگام انجام وظایفی مانند نوشتن یک گزارش ۱۰ صفحه‌ای و یک «ایمیل با طول متوسطِ ۱۲۰ تا ۲۰۰ کلمه» تخمین بزند.

نتایج تا حدی نگران‌کننده بود: مصرف آب GPT-4 برای نوشتن گزارش ۱۰ صفحه‌ای می‌توانست تا ۱۴ گالن (حدود ۵۳ لیتر) برسد، در حالی‌که برای نوشتن یک ایمیل با طول متوسط حداکثر ۰٫۶۸ گالن (حدود ۲٫۶ لیتر) گزارش شده است. در مقایسه، مدل Llama-3-70B برای همان وظایف به‌ترتیب تنها ۰٫۱۶ گالن (حدود ۰٫۶ لیتر) و ۴ اونس مایع (حدود ۰٫۱۲ لیتر) آب مصرف کرده است.

از سوی دیگر، گوگل اعلام کرده که هر پرامپت در جمینای به‌طور متوسط تنها ۰٫۲۶ میلی‌لیتر آب مصرف می‌کند (تقریباً معادل پنج قطره آب). با این حال، گوگل مشخص نکرده که جمینای روزانه چه تعداد پرامپت را پردازش می‌کند؛ بدون این اطلاعات، عدد ۰٫۲۶ میلی‌لیتر به‌تنهایی تصویر کاملی از مصرف واقعی آب این مدل زبانی ارائه نمی‌دهد.

منبع: Slashgear