استرس و بی‌خوابی، سلول‌های حیاتی ایمنی را بی‌صدا از بین می‌برند!

سلول‌های کشنده طبیعی (Natural killer یا NK)، نقشی حیاتی در حفاظت از بدن در برابر بیماری‌ها ایفا می‌کنند. آنها به سرعت برای حذف عوامل بیماری‌زا، مواد خارجی و سلول‌های آلوده پیش از گسترش این تهدیدها وارد عمل می‌شوند. برخی از سلول‌های NK از طریق جریان خون (گردشی) حرکت می‌کنند، در حالی‌که برخی دیگر در بافت‌ها و اندام‌ها باقی می‌مانند. هنگامی که سطح سلول‌های NK بیش از حد پایین باشد، ممکن است سیستم ایمنی به درستی عمل نکند و آسیب‌پذیری بدن در برابر بیماری افزایش یابد.

اضطراب، بی‌خوابی و عملکرد ایمنی

اضطراب و بی‌خوابی (Insomnia) هر دو به عنوان عوامل تداخل‌کننده با فعالیت طبیعی سیستم ایمنی شناخته شده‌اند. با افزایش شیوع این شرایط، محققانی تصمیم گرفتند بررسی کنند که چگونه اضطراب و مشکلات خواب ممکن است با تغییرات در سلول‌های NK در میان دانشجویان زن جوان مرتبط باشد. یافته‌های آنها در مجله Frontiers in Immunology منتشر شد.

دکتر “رناد الحموی“، نویسنده اول مقاله و استادیار ایمونولوژی و ایمونوتراپی در دانشگاه طیبه، گفت:

ما دریافتیم که در دانشجویانی که علائم بی‌خوابی داشتند، تعداد و درصد کل سلول‌های NK و زیرمجموعه‌های آنها کاهش یافته بود. از سوی دیگر، دانشجویانی که علائم اضطراب عمومی داشتند، در مقایسه با دانشجویان بدون علامت، درصد و تعداد کمتری از سلول‌های NK گردشی و زیرمجموعه‌های آنها را نشان دادند.

شرکت‌کنندگان در این مطالعه

در مجموع ۶۰ دانشجوی زن با محدوده سنی ۱۷ تا ۲۳ سال در این مطالعه شرکت کردند. هر دانشجو سه پرسشنامه را تکمیل کرد که شامل اطلاعات جامعه‌شناختی، دموگرافیک و همچنین علائم مرتبط با اضطراب و بی‌خوابی بود. گزارش‌های مربوط به اضطراب و مشکلات خواب توسط خود افراد گزارش شده بود. نتایج نظرسنجی نشان داد که حدود ۵۳ درصد از شرکت‌کنندگان اختلالات خوابی سازگار با بی‌خوابی را تجربه کرده‌اند، در حالی‌که ۷۵ درصد علائم اضطراب را گزارش کردند. تقریباً ۱۷ درصد و ۱۳ درصد در دسته‌های اضطراب متوسط و شدید قرار گرفتند.

نمونه‌های خونی نیز برای اندازه‌گیری سطح سلول‌های NK و شناسایی زیرگونه‌های خاص جمع‌آوری شدند. سلول‌های NK به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند. سلول‌های CD16+CD56dim بیشتر سلول‌های NK را در سیستم عصبی محیطی (peripheral NK cells) تشکیل می‌دهند، سیستمی که دستگاه عصبی مرکزی را به بقیه بدن متصل می‌کند. این سلول‌ها سیتوتوکسیک هستند، به این معنی که می‌توانند به سلول‌هایی که تهدید محسوب می‌شوند، آسیب برسانند یا آنها را از بین ببرند. گروه دوم، سلول‌های CD16+CD56high، کمتر ظاهر می‌شوند و در تولید پروتئین‌هایی که به عنوان پیام‌رسان‌های شیمیایی عمل کرده و به تنظیم پاسخ‌های ایمنی کمک می‌کنند، نقش دارند. هر دو گروه به عنوان سلول‌های NK گردشی طبقه‌بندی می‌شوند.

شدت اضطراب و کاهش سلول‌های NK

تحلیل نشان داد که دانشجویانی که علائم اضطراب را گزارش کرده بودند، در مقایسه با دانشجویان بدون علامت، هم درصد و هم تعداد کمتری از سلول‌های NK گردشی و زیرمجموعه‌های آنها را داشتند. میزان اضطراب اهمیت داشت. کسانی که اضطراب متوسط یا شدید داشتند، کاهش واضحی در درصد سلول‌های NK گردشی نشان دادند، در حالی‌که دانشجویان با اضطراب بسیار کم یا خفیف، تنها کاهش اندکی داشتند که از نظر آماری معنادار نبود. در میان دانشجویان دارای علائم بی‌خوابی، نمرات اضطراب بالاتر با نسبت‌های پایین‌تر کل سلول‌های NK محیطی مرتبط بود.

چگونه استرس می‌تواند ایمنی را تضعیف کند؟

کاهش سطح سلول‌های NK می‌تواند دفاع ایمنی را ضعیف کرده و ممکن است خطر ابتلا به بیماری، سرطان و اختلالات سلامت روان، از جمله افسردگی را افزایش دهد. الحموی توضیح داد:

درک اینکه چگونه این عوامل استرس‌زای روان‌شناختی بر توزیع و فعالیت سلول‌های ایمنی، به ویژه سلول‌های NK محیطی، تأثیر می‌گذارند، ممکن است بینش‌های ارزشمندی را در مورد مکانیسم‌های زمینه‌ای التهاب و تشکیل تومور فراهم کند.

محدودیت‌های مطالعه و تحقیقات آینده

این تیم تحقیقاتی به چندین محدودیت اشاره کرد. این مطالعه تنها بر زنان جوان متمرکز بود، گروهی که در آن اختلالات اضطرابی و خواب با نرخی نامتناسب در حال افزایش است. این نمونه محدود، قابلیت تعمیم نتایج را محدود می‌کند. محققان تأکید کردند که مطالعات آینده باید شامل افراد با سنین، جنسیت‌ها و پیشینه‌های جغرافیایی مختلف باشد تا درک بهتری از نحوه تأثیر اضطراب و بی‌خوابی بر سطح و عملکرد سلول‌های NK به دست آید.

عوامل سبک زندگی و سلامت طولانی مدت

تحقیقات قبلی نشان می‌دهد که عادات سالم، مانند فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس، و یک رژیم غذایی متعادل، می‌توانند از تعداد و عملکرد سلول‌های NK حمایت کنند. با این حال، اضطراب و بی‌خوابی می‌توانند چندین سیستم در بدن، از جمله سیستم ایمنی، را مختل کرده و ممکن است به بیماری‌های مزمن و التهابی کمک کنند.

الحموی در پایان نتیجه‌گیری کرد:

چنین تأثیراتی در نهایت سلامت کلی و کیفیت زندگی را به خطر می‌اندازد.

منبع: Scitechdaily